Veda Haccı ve Vefat

Heyetler Yılı (H. 9)

Mekke'nin fethinden sonra Arabistan'ın dört bir yanından kabileler Medine'ye heyetler göndererek İslam'ı kabul ettiklerini bildirdi. Hicretin dokuzuncu yılı bu sebeple heyetler yılı (senetü'l-vüfûd) olarak anılır. Aynı yıl hac farz kılındı; Hz. Peygamber Hz. Ebû Bekir'i hac emîri olarak görevlendirdi. Hz. Ali, Tevbe suresinin ilk ayetlerini hacılara duyurarak müşriklerin bundan sonra Kâbe'ye yaklaşamayacağını ilan etti.

Vedâ Haccı (H. 10 / 632)

Hz. Peygamber hicretin onuncu yılında, yüz bini aşkın Müslümanla birlikte hac yaptı. Bu, onun yaptığı tek hac olduğu ve ashabıyla vedalaştığı için Vedâ Haccı adını almıştır.

Vedâ Hutbesi

Arafat'ta okunan hutbe, evrensel bir insan hakları metni niteliğindedir. Başlıca ilkeleri:

• Can, mal ve namus dokunulmazlığı: “Kanlarınız, mallarınız ve ırzlarınız… birbirinize haramdır.”
• Eşitlik: Arabın Arap olmayana, beyazın siyaha üstünlüğü yoktur; üstünlük yalnızca takvâ iledir.
• Faizin kaldırılması: Câhiliye döneminden kalan her türlü faiz kaldırılmış; ilk kaldırılan, amcası Abbas'ın faiz alacağı olmuştur.
• Kan davalarının kaldırılması.
• Kadın hakları: Kadınların hakları konusunda Allah'tan korkulması; eşlerin birbirleri üzerinde karşılıklı hakları bulunduğu.
• Emanete riayet: Emanetin sahibine teslim edilmesi.
• İki emanet: Sımsıkı sarılındığında sapılmayacak olan Allah'ın kitabı ve Peygamber'in sünneti.

Hutbenin ardından “Bugün sizin için dininizi kemale erdirdim…” mealindeki Mâide suresi 3. ayet inmiştir.

Hastalığı ve Vefatı

• Hac dönüşü, Bizans sınırına gönderilmek üzere genç komutan Üsâme b. Zeyd başkanlığında bir ordu hazırlattı.
• Hastalığı ağırlaşınca namazları kıldırmak üzere Hz. Ebû Bekir'i görevlendirdi.
• 8 Haziran 632'de (12 Rebîülevvel, H. 11), 63 yaşında, Medine'de Hz. Âişe'nin odasında vefat etti ve vefat ettiği yere defnedildi. Kabrinin bulunduğu yere Ravza-i Mutahhara denir.
• Vefat haberi karşısında sarsılan Müslümanları Hz. Ebû Bekir, Âl-i İmrân 144. ayeti okuyarak yatıştırdı: “Muhammed ancak bir peygamberdir…”

Geride Bıraktıkları

Hz. Peygamber geride mal değil; Kur'an'ı, sünnetini ve inanç kardeşliğine dayalı bir toplum bırakmıştır. Yirmi üç yıllık peygamberliğin yaklaşık on üç yılı Mekke'de, on yılı Medine'de geçmiştir.

Sınav uyarısı: Hac hicretin 9. yılında farz kılındı; ilk hac emîri Hz. Ebû Bekir'dir. Vedâ Haccı hicretin 10. yılındadır. Hz. Peygamber'in görevlendirdiği son komutan Üsâme b. Zeyd'dir.