Coğrafya Öğretim Programının Yapısı

Coğrafya Öğretim Programının Genel Yapısı

Ortaöğretim coğrafya dersi 9-12. sınıflarda okutulur ve Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli çerçevesinde yenilenen öğretim programına göre işlenir. Program, öğrencinin yaşadığı mekânı tanımasını, insan-doğa etkileşimini sorgulamasını ve mekânsal düşünme becerisi kazanmasını amaçlar.

Öğrenme Alanları (Temalar)

• Doğal sistemler: Dünya'nın şekli ve hareketleri, harita bilgisi, iklim, yer şekilleri, su, toprak ve bitki örtüsü.
• Beşerî sistemler: Nüfus, göç, yerleşme, ekonomik faaliyetler, ulaşım.
• Mekânsal sentez: Türkiye: Türkiye'nin fiziki, beşerî ve ekonomik coğrafyası; bölgeler ve bölgesel kalkınma projeleri.
• Küresel ortam: Bölgeler ve ülkeler: Kıtalar, ülkeler, uluslararası örgütler, küresel ve bölgesel etkileşimler.
• Çevre ve toplum: Doğal kaynakların kullanımı, doğal afetler, çevre sorunları, sürdürülebilirlik.

Programın Temel Bileşenleri

• Öğrenme çıktıları (kazanımlar): Her ünitede öğrencinin edinmesi beklenen bilgi ve beceriler; ölçülebilir fiillerle ifade edilir.
• Coğrafi beceriler: Harita okuma ve yorumlama, gözlem, arazi çalışması, tablo-grafik-diyagram hazırlama ve yorumlama, zamanı algılama, değişim ve sürekliliği algılama, kanıt kullanma, coğrafi sorgulama.
• Kavramsal beceriler ve eğilimler: Eleştirel düşünme, sorgulama, problem çözme; merak, çevreye duyarlılık, sorumluluk.
• Değerler: Doğaya saygı, sorumluluk, vatanseverlik, yardımseverlik, sürdürülebilir yaşam bilinci.
• Okuryazarlık becerileri: Harita okuryazarlığı, görsel, dijital, finansal ve çevre okuryazarlığı.

Programın Yaklaşımı

• Yakından uzağa, bilinenden bilinmeyene: Öğrencinin yakın çevresinden başlayarak Türkiye'ye ve dünyaya açılan sarmal yapı.
• Sarmal program: Aynı konular farklı sınıf düzeylerinde derinleşerek tekrar ele alınır.
• Öğrenci merkezli, yapılandırmacı ve araştırma-sorgulamaya dayalı: Öğrenci gözlem, arazi çalışması ve veri analiziyle bilgiyi yapılandırır.
• Disiplinler arası yaklaşım: Tarih, biyoloji, fizik, ekonomi ve matematik dersleriyle ilişki kurulur.
• Coğrafyanın temel soruları: Nerede? Neden orada? Nasıl oluştu? İnsanları nasıl etkiliyor? Nasıl yönetilmeli?
• Coğrafyanın ilkeleri: Dağılış (yayılış), nedensellik (sebep-sonuç), bağlantı (karşılıklı ilişki) ve karşılaştırma ilkeleri öğretimde esas alınır.