Program Geliştirmenin Temelleri

Temel Kavramlar

• Eğitim programı: Öğrenene okulda ve okul dışında planlanmış etkinlikler yoluyla sağlanan öğrenme yaşantıları düzeneğidir.
• Öğretim programı: Okulda ya da okul dışında bir derse ilişkin öğretim etkinliklerinin planıdır.
• Ders programı: Bir dersin amaçlarını, içeriğini, öğrenme-öğretme sürecini ve değerlendirmesini kapsayan plandır.
• Program geliştirme: Programın hazırlanması, uygulanması, değerlendirilmesi ve düzeltilmesini kapsayan dinamik ve sürekli bir süreçtir.

Program Geliştirmenin Temelleri

• Felsefi temel: Programın hangi değerlere ve eğitim felsefesine dayandığı (ör. esasicilik veya ilerlemecilik).
• Toplumsal-kültürel temel: Toplumun ihtiyaçları, kültürel değerleri, toplumsal değişme.
• Psikolojik temel: Öğrencinin gelişim özellikleri ve öğrenme kuramları.
• Ekonomik temel: İnsan gücü ihtiyacı, eğitim yatırımlarının verimliliği.
• Tarihsel temel: Geçmiş program deneyimlerinden çıkarılan dersler.

Programın Dört Öğesi (Tyler)

1. Hedef (Niçin?): Öğrencilere kazandırılması kararlaştırılan özellikler
2. İçerik (Ne?): Hedeflere ulaşmak için seçilen konular
3. Eğitim durumları / öğrenme-öğretme süreci (Nasıl?): Yöntem, teknik ve etkinlikler
4. Sınama durumları / değerlendirme (Ne kadar?): Hedeflere ulaşılma derecesinin belirlenmesi

Bu dört öğe birbirleriyle dinamik bir etkileşim içindedir; birindeki değişiklik diğerlerini de etkiler.

Program Türleri

• Resmî (yazılı) program: Bakanlıkça onaylanmış programdır.
• Örtük program: Yazılı olmayan ancak okulda öğrenilen değer ve tutumlar.
• Eksik (yok sayılan, null) program: Öğretilmesi gerektiği hâlde programda yer verilmeyen içerik.
• Ek program: Ders dışı etkinlikler (kulüpler, spor, sosyal etkinlikler).

ÖSYM uyarısı: Programın öğelerinin sorduğu sorular sınavda doğrudan eşleştirme olarak gelir: hedef → niçin, içerik → ne, süreç → nasıl, değerlendirme → ne kadar.