Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi Öğretiminde Ölçme ve Değerlendirme

Ölçme ve Değerlendirmenin Özellikleri

DKAB dersinde ölçme ve değerlendirme öğrencinin dinî bilgi düzeyini, kavramsal anlamasını ve becerilerini belirlemeye yöneliktir. Öğrencinin inancı, ibadet yapıp yapmaması ya da dindarlık düzeyi ölçme konusu değildir ve not ile değerlendirilmez. Bu ilke, dersin bilgi verici ve kültürel niteliğinden kaynaklanır.

Değerlendirme Türleri

• Tanılayıcı: Ünite başında öğrencinin ön bilgilerinin ve kavram yanılgılarının belirlenmesi.
• Biçimlendirici: Süreç içinde öğrenme eksiklerinin belirlenip geri bildirim verilmesi.
• Düzey belirleyici: Ünite ve dönem sonunda başarının belirlenmesi.

Geleneksel Ölçme Araçları

• Çoktan seçmeli testler: Kavram bilgisi ve ayet-hadis yorumlama; metne/ayete dayalı soru kökleriyle üst düzey düşünme ölçülebilir.
• Doğru-yanlış, eşleştirme (kavram-tanım, peygamber-kıssa, ibadet-hüküm), kısa cevaplı ve boşluk doldurma maddeleri.
• Açık uçlu (yazılı) sorular: İnanç esaslarının hayatla ilişkisi, ahlaki değerlerin yorumlanması, karşılaştırma gerektiren sorular; puanlamada cevap anahtarı veya dereceli puanlama anahtarı kullanılır.
• Sözlü sınav: Sure ve duaların okunuşu ve anlamı; ezber değerlendirmesinde doğru okuma ve anlam bilgisi birlikte göz önünde bulundurulur.

Tamamlayıcı Ölçme Araçları

• Performans görevi: Bir değer üzerine afiş veya kısa film hazırlama, mahalledeki tarihî camii veya vakıf eserini tanıtan broşür, Peygamberimizin hayatından bir kesitle ilgili sunum, yardımlaşma projesi raporu.
• Proje: Dinî mimari, Anadolu'nun manevi önderleri, diğer dinlerin ibadethaneleri, vakıf kültürü gibi konularda araştırma.
• Portfolyo: Öğrencinin çalışmalarının dönem boyunca toplanması.
• Dereceli puanlama anahtarı: Performans görevleri ve projelerde objektiflik.
• Kontrol listesi ve derecelendirme ölçeği: Grup çalışmaları ve sunumlar.
• Öz değerlendirme ve akran değerlendirme: Öğrencinin kendi öğrenmesini ve tutumlarını yansıtması.
• Kavram haritası, yapılandırılmış grid, tanılayıcı dallanmış ağaç, kelime ilişkilendirme testi: Kavramsal anlama ve yanılgıları belirlemek için.
• Tutum ölçekleri: Derse yönelik tutumu belirlemek amacıyla kullanılabilir; not amacıyla kullanılmaz.

Dikkat Edilecek İlkeler

• Sorular mezhepler üstü, bilimsel ve tarafsız olmalı; tartışmalı fıkhi ayrıntılar ölçme konusu yapılmamalı.
• Ezberden çok anlama, yorumlama ve hayatla ilişkilendirme ölçülmeli.
• Geçerlik (belirtke tablosu), güvenirlik (rubrik) ve kullanışlılık sağlanmalı.
• Geri bildirim zamanında, yapıcı ve öğrenciyi yargılamayan bir dille verilmeli; öğrencinin inancına yönelik değerlendirme yapılmamalı.