Taharet

Taharet (Temizlik)

Taharet ikiye ayrılır: necâsetten taharet (beden, elbise ve namaz kılınacak yerin maddi pisliklerden temizlenmesi) ve hadesten taharet (abdest, gusül veya teyemmümle hükmî kirlilikten arınma). Temizlikte kullanılan su mutlak su olmalıdır: yağmur, kar, deniz, nehir, kuyu ve kaynak suları gibi.

Abdest

Hanefî mezhebine göre abdestin farzları dörttür (Mâide 6):

1. Yüzü yıkamak.
2. Kolları dirseklerle birlikte yıkamak.
3. Başın dörtte birini mesh etmek.
4. Ayakları topuklarla birlikte yıkamak.

Şâfiî mezhebinde bunlara niyet ve tertip eklenir. Niyet, besmele, elleri yıkamak, ağza ve buruna su vermek, misvak, organları üçer kez yıkamak Hanefîlerde abdestin sünnetlerindendir.

Abdesti bozan durumlar: Ön ve arkadan bir şeyin çıkması; vücuttan kan, irin gibi şeylerin çıkıp yayılması; ağız dolusu kusmak; uyumak, bayılmak; namazda yanındakinin duyacağı kadar sesli gülmek. Şâfiîlere göre ayrıca evlenilmesi caiz olan karşı cinsin tenine dokunmak abdesti bozar.

Gusül (Boy Abdesti)

Cünüplük, hayız ve nifas hâllerinin sona ermesiyle farz olur. Hanefîlere göre farzları üçtür: ağza su vermek (mazmaza), buruna su vermek (istinşak) ve bütün vücudu kuru yer kalmayacak şekilde yıkamak.

Teyemmüm

Su bulunmadığında veya kullanılamadığında, temiz toprak cinsinden bir şeyle yapılan hükmî temizliktir; abdest ve gusül yerine geçer. Farzları ikidir: niyet etmek ve elleri iki kez toprağa vurup birincisinde yüzü, ikincisinde kolları mesh etmek. Suyun bulunup kullanılabilir hâle gelmesi teyemmümü bozar.

Mesh

• Mest üzerine mesh: Abdestli olarak giyilen mestler üzerine mukim (yolcu olmayan) için bir gün bir gece (24 saat), yolcu için üç gün üç gece (72 saat) mesh edilebilir.
• Sargı üzerine mesh: Yara veya kırık üzerindeki sargıya süre sınırı olmadan mesh edilir.

Özel Durumlar

• Özür sahibi: Sürekli burun kanaması, idrar kaçırma gibi abdesti bozan hâli devam eden kişi her namaz vakti için abdest alır; vakit çıkınca abdesti bozulur.
• Hayız: Hanefîlere göre en az üç, en çok on gündür. Nifas (lohusalık) en çok kırk gündür. Bu hâllerde namaz kılınmaz ve kaza edilmez; tutulamayan oruçlar kaza edilir.

Sınav uyarısı: Hanefîlerde abdestin farzı dört, guslün farzı üç, teyemmümün farzı ikidir. Niyet abdestte sünnet, teyemmümde farzdır. Mesh süresi mukim için 24, yolcu için 72 saattir.