Ticaret Sicili, Ticaret Unvanı ve Haksız Rekabet

Ticaret Sicili (TTK md. 24-38)

Ticaret sicili, tacirlerin ve ticaret şirketlerinin hukuki durumlarını üçüncü kişilere duyurmak amacıyla tutulan resmî sicildir. Ticaret sicili müdürlükleri, ticaret ve sanayi odaları veya ticaret odaları bünyesinde kurulur; Ticaret Bakanlığının gözetim ve denetimine tabidir. Sicil kayıtları MERSİS (Merkezi Sicil Kayıt Sistemi) üzerinden elektronik ortamda tutulur ve ilan edilmesi gereken hususlar Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi'nde yayımlanır.

• Tescil süresi: Kanunda aksine hüküm yoksa, tescili zorunlu hususlar ilgililerce on beş gün içinde tescil ettirilir.
• Aleniyet: Ticaret sicili herkese açıktır; herkes sicil kayıtlarını inceleyebilir ve onaylı örneklerini alabilir.
• Olumlu etki (md. 36/1): Ticaret siciline tescil edilen hususlar, tescil ve ilanın yapıldığı günü izleyen iş gününden itibaren üçüncü kişilere karşı hüküm ifade eder; üçüncü kişiler bunları bilmediklerini ileri süremez.
• Olumsuz etki (md. 36/2): Tescili ve ilanı gereken bir husus tescil ve ilan edilmemişse, bu husus ancak üçüncü kişinin onu bildiği ispat edildiği takdirde ona karşı ileri sürülebilir.
• Kurucu ve açıklayıcı tescil: Sermaye şirketlerinin tüzel kişilik kazanması gibi bazı tesciller kurucudur; çoğu tescil ise bildirici niteliktedir.
• Gerçeğe uygunluk: Sicile yapılacak kayıtların gerçeğe uygun olması ve kamu düzenine aykırı olmaması gerekir; sicil müdürü şekli ve sınırlı maddi inceleme yapar.

Ticaret Unvanı (md. 39-53)

• Tanım: Tacirin ticari işletmesine ilişkin işlemleri yaparken kullandığı ve senetleri imzaladığı addır. Her tacir, ticari işletmesine ilişkin işlemleri ticaret unvanıyla yapmak zorundadır.
• Gerçek kişi tacirin unvanı (md. 40): Ad ve soyadından oluşur; kısaltma yapılamaz. İşletmenin türü veya kişi hakkında bilgi veren ekler yapılabilir.
• Şirket unvanları: Kollektif şirketin unvanı, ortaklardan en az birinin ad ve soyadı ile şirket türünü gösteren ibareyi; komandit şirketin unvanı sınırsız sorumlu ortaklardan birinin ad ve soyadı ile şirket türünü içerir. Anonim ve limited şirketlerin unvanları, işletme konusunun gösterilmesi ve şirket türünü belirten ibarenin bulunması şartıyla serbestçe seçilir.
• Unvanın korunması (md. 50): Ticaret unvanı tescil ve ilan edilince, sahibi onu kullanmak hakkını kazanır ve başkaları tarafından kullanılamaz. Unvanı haksız kullanılan kişi; kullanmanın tespitini, men'ini, haksız unvanın değiştirilmesini veya silinmesini ve kusur varsa tazminat isteyebilir.
• Devir (md. 49): Ticaret unvanı işletmeden ayrı olarak devredilemez.
• İşletme adı: Ticari işletmeyi tanıtmak ve benzerlerinden ayırmak için kullanılan ad; ticaret unvanından farklıdır.

Haksız Rekabet (md. 54-63)

• Amaç ve ilke: Haksız rekabete ilişkin hükümlerin amacı, bütün katılanların menfaatine, dürüst ve bozulmamış rekabetin sağlanmasıdır. Rakipler arasında veya tedarik edenlerle müşteriler arasındaki ilişkileri etkileyen, aldatıcı veya dürüstlük kuralına diğer şekillerdeki aykırı davranışlar ile ticari uygulamalar haksız ve hukuka aykırıdır.
• Örnek hâller (md. 55): Başkalarını veya ürünlerini kötüleme; kendi ürünleri hakkında yanlış veya yanıltıcı açıklamalar; başkasının ürünleriyle karıştırılmaya yol açacak önlemler (ambalaj, işaret taklidi); gerçeğe aykırı, yanıltıcı veya gereksiz yere küçük düşürücü karşılaştırmalı reklam; sözleşmeyi ihlale veya sona erdirmeye yöneltme; başkasının iş ürünlerinden yetkisiz yararlanma; üretim ve iş sırlarını ifşa etme; iş şartlarına uymama; dürüstlüğe aykırı işlem şartları kullanma.
• Hukuki davalar (md. 56): Haksız rekabet yüzünden müşterileri, kredisi, mesleki itibarı, ticari işletmesi veya diğer ekonomik menfaatleri zarar gören veya böyle bir tehlikeyle karşılaşabilecek olan kimse: fiilin haksız olup olmadığının tespitini, haksız rekabetin men'ini, haksız rekabet sonucu oluşan maddi durumun ortadan kaldırılmasını (ref), kusur varsa maddi ve manevi tazminat isteyebilir.
• Zamanaşımı (md. 60): Haksız rekabetten doğan davalar, hak sahibinin bu hakların doğduğunu öğrendiği tarihten itibaren bir yıl ve her hâlde doğumlarından itibaren üç yıl geçmekle zamanaşımına uğrar (ceza zamanaşımı daha uzunsa o uygulanır).
• Ceza sorumluluğu (md. 62): Kasten haksız rekabet eylemlerinde bulunanlar hakkında, kanunda belirtilen hâllerde hapis veya adli para cezası verilir; kovuşturma şikâyete bağlıdır.

Ticari Defterler (md. 64 vd.)

Her tacir, ticari defterleri tutmak ve defterlerinde ticari işlemleriyle ticari işletmesinin iktisadi ve mali durumunu Türk Muhasebe Standartlarına göre açıkça görülebilir bir şekilde ortaya koymak zorundadır. Ticari defterler ve belgeler on yıl süreyle saklanır (vergi kanunlarındaki beş yıllık süreden farklıdır).