Boşanma

Boşanma Sebepleri

TMK'da boşanma sebepleri sınırlı sayıda sayılmıştır; özel ve genel sebepler olarak ikiye ayrılır.

Özel Boşanma Sebepleri

• Zina (md. 161): Eşlerden biri zina ederse diğeri boşanma davası açabilir. Hak, öğrenmeden itibaren altı ay ve her hâlde zinanın üzerinden beş yıl geçmekle düşer. Affeden eşin dava hakkı yoktur. Mutlak boşanma sebebidir.
• Hayata kast, pek kötü veya onur kırıcı davranış (md. 162): Süreler zinadaki gibidir (6 ay / 5 yıl); affeden eş dava açamaz.
• Suç işleme ve haysiyetsiz hayat sürme (md. 163): Küçük düşürücü suç işleyen veya haysiyetsiz hayat süren eşle birlikte yaşaması diğerinden beklenemezse dava açılabilir. Nispi sebeptir.
• Terk (md. 164): Eşlerden biri ortak konutu terk ederse ve ayrılık en az altı ay sürerse, terk edilen eşin istemiyle hâkim veya noter tarafından ihtar yapılır. İhtar, terkin dördüncü ayı dolmadıkça istenemez; ihtardan itibaren iki ay içinde dönülmezse dava açılabilir.
• Akıl hastalığı (md. 165): Ortak hayatı diğer eş için çekilmez hâle getiren ve iyileşmesi olanaksız olduğu resmî sağlık kurulu raporuyla tespit edilen akıl hastalığı.

Genel Boşanma Sebebi: Evlilik Birliğinin Temelinden Sarsılması (md. 166)

• Ortak hayatı sürdürmeleri kendilerinden beklenemeyecek derecede evlilik birliği temelinden sarsılmışsa eşlerden her biri dava açabilir. Davalının itiraz hakkı, davacının daha ağır kusurlu olması hâlinde ve itiraz hakkın kötüye kullanılması niteliğinde değilse söz konusudur.
• Anlaşmalı boşanma: Evlilik en az bir yıl sürmüşse, eşlerin birlikte başvurması veya bir eşin davasının diğerince kabulü hâlinde, hâkim tarafları bizzat dinleyerek iradelerinin serbestçe açıklandığına kanaat getirir ve mali sonuçlar ile çocukların durumu hakkındaki anlaşmayı uygun bulursa boşanmaya karar verir.
• Fiilî ayrılık: Boşanma davası reddedilmişse, kararın kesinleşmesinden itibaren üç yıl geçmesine rağmen ortak hayat yeniden kurulamamışsa, eşlerden birinin istemi üzerine boşanmaya karar verilir.

Boşanmanın Sonuçları

• Kadının soyadı: Boşanan kadın evlenmeden önceki soyadını yeniden alır; menfaati varsa ve kocasına zarar vermeyecekse hâkim kocasının soyadını kullanmasına izin verebilir.
• Maddi ve manevi tazminat (md. 174): Kusursuz veya daha az kusurlu eş, mevcut veya beklenen menfaati zedelenmişse kusurlu taraftan uygun maddi tazminat; kişilik hakkı saldırıya uğrayan eş manevi tazminat isteyebilir.
• Yoksulluk nafakası (md. 175): Boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek taraf, kusuru daha ağır olmamak koşuluyla geçimi için diğer taraftan süresiz nafaka isteyebilir.
• Çocuklar: Hâkim velayeti düzenler; velayet verilmeyen eşle çocuk arasında kişisel ilişki kurar, iştirak nafakasına hükmeder.
• Zamanaşımı (md. 178): Evliliğin boşanma nedeniyle sona ermesinden doğan dava hakları, boşanma kararının kesinleşmesinden başlayarak bir yıl geçmekle zamanaşımına uğrar.

Ayrılık

Boşanma sebebi ispatlanmışsa hâkim boşanmaya veya ayrılığa karar verir; ortak hayatın yeniden kurulması olasılığı varsa boşanma yerine bir yıldan üç yıla kadar ayrılığa karar verebilir.