Alacağın Devri ve Borcun Üstlenilmesi

Alacağın Devri (Temlik — TBK md. 183 vd.)

Alacaklı, kanun, sözleşme veya işin niteliği engel olmadıkça, borçlunun rızasını aramaksızın alacağını üçüncü bir kişiye devredebilir. Devralan, alacağın devri yasağını içermeyen yazılı borç tanımasına güvenerek alacağı devralmışsa, borçlu devir yasağı bulunduğu def'ini ileri süremez.

• Şekil (md. 184): Alacağın devri, yazılı şekilde yapılmadıkça geçerli olmaz. Alacağı devretme vaadi (borçlandırıcı işlem) ise şekle bağlı değildir.
• Kapsam (md. 189): Alacakla birlikte, devredenin şahsına sıkı sıkıya bağlı olanlar dışındaki öncelik hakları ve bağlı haklar (rehin, kefalet) da devralana geçer. Ödenmemiş faizlerin de alacakla birlikte geçtiği varsayılır.
• Borçlunun def'ileri (md. 188): Borçlu, devri öğrendiği sırada devredene karşı sahip olduğu def'ileri devralana karşı da ileri sürebilir.
• Borçlunun korunması (md. 186): Devir borçluya bildirilmeden önce borçlu iyiniyetle devredene ödeme yaparsa borcundan kurtulur.
• Devredenin garantisi (md. 191): Bir bedel karşılığında yapılan devirde devreden, alacağın varlığını ve devir sırasında kendisine ait olduğunu garanti eder; borçlunun ödeme gücünü ise ancak bunu üstlenmişse garanti eder. Bedelsiz devirde devreden alacağın varlığından da sorumlu değildir.

Borcun Üstlenilmesi

• İç üstlenme (md. 195): Borçlu ile üstlenen arasında yapılan ve üstlenenin borçluyu borçtan kurtarmayı taahhüt ettiği sözleşmedir. Alacaklıyı bağlamaz; üstlenen, borcu ifa ederek veya alacaklının onayıyla borcu dış üstlenme yoluyla üstlenerek borçluyu kurtarır.
• Dış üstlenme (md. 196): Üstlenen ile alacaklı arasında yapılan sözleşmedir; borçlunun yerine geçerek onu borçtan kurtarır. Üstlenenin icabı alacaklı tarafından açıkça veya örtülü olarak kabul edilebilir. Borçlunun rızası gerekmez.
• Sonuçları (md. 198-199): Eski borçlu borçtan kurtulur. Üstlenen, eski borçlunun borçtan doğan def'ilerini alacaklıya karşı ileri sürebilir. Borca bağlı haklar (rehin, kefalet) kural olarak devam eder; ancak üçüncü kişinin verdiği rehin ve kefalet, bunu veren kişi borcun üstlenilmesine rıza göstermişse devam eder.
• Malvarlığının veya işletmenin devralınması (md. 202): Aktif ve pasifleriyle devralan, alacaklılara bildirim veya ilanla borçlardan sorumlu olur; önceki borçlu iki yıl süreyle devralanla birlikte müteselsilen sorumlu kalır.

Borca Katılma (md. 201)

Borca katılan, mevcut borçlunun yanında onunla birlikte müteselsil borçlu olur; eski borçlu borçtan kurtulmaz. Bu yönüyle borcun üstlenilmesinden ayrılır.

Sözleşmenin Devri (md. 205)

Sözleşmenin devri, devralan ile devreden ve sözleşmede kalan diğer taraf arasında yapılan; devredenin sözleşmedeki taraf sıfatını bütün hak ve borçlarıyla birlikte devralana geçiren bir sözleşmedir. Devredilen sözleşmenin şekline tabidir.