Yaşayan Dinler

Yahudilik

• Hz. İbrâhim'in torunu Hz. Yakup'un (İsrâil) soyuna ve Hz. Mûsâ'ya dayanan, en eski tek tanrılı dindir. Tanrı'nın adı Yahve'dir.
• Millî bir din özelliği taşır; Yahudi anneden doğan Yahudi kabul edilir.
• Kutsal kitabı: Tanah (Tevrat, Peygamberler, Kitaplar); ayrıca sözlü gelenek Talmud.
• İbadethanesi: Sinagog (havra); din adamı hahamdır.
• Kutsal günü: Cumartesi (Şabat).
• Önemli bayramları: Pesah (Hamursuz), Yom Kippur (Kefaret Günü), Roş Aşana (Yılbaşı), Şavuot, Sukkot.
• Hz. Mûsâ'ya Sina Dağı'nda verilen On Emir temel ahlak ilkeleridir. Kurtarıcı bir Mesih beklenir.

Hristiyanlık

• Hz. Îsâ'nın tebliğine dayanan, evrensel bir dindir. Hristiyanlığın yayılmasında ve inanç esaslarının şekillenmesinde Pavlus etkili olmuştur.
• Teslis (Baba, Oğul, Kutsal Ruh) inancı; Hz. Îsâ'nın insanlığın günahlarına kefaret olarak çarmıha gerildiği ve dirildiği inancı vardır.
• Kutsal kitabı: Kitâb-ı Mukaddes (Eski Ahit ve Yeni Ahit). Yeni Ahit'te dört İncil (Matta, Markos, Luka, Yuhanna) yer alır.
• İbadethanesi: Kilise; din adamları papaz, rahip.
• Kutsal günü: Pazar.
• Önemli bayramları: Noel (Hz. Îsâ'nın doğumu), Paskalya (dirilişi).
• Sakramentler: Vaftiz, evharistiya (komünyon) gibi kutsal ayinler.
• Mezhepleri: Katoliklik (lideri Papa, merkezi Vatikan), Ortodoksluk (1054'te ayrıldı; patrikhaneler), Protestanlık (1517'de Martin Luther'in reform hareketiyle).

Hinduizm

• Hindistan'ın millî dinidir; belirli bir kurucusu yoktur.
• Kutsal metinleri: Vedalar, Upanişadlar, Mahabharata (Bhagavad Gita), Ramayana.
• Trimurti: Brahma (yaratıcı), Vişnu (koruyucu), Şiva (yok edici).
• Kast sistemi (Brahmanlar, Kşatriyalar, Vaisyalar, Sudralar), karma ve reenkarnasyon (samsara) inancı; kurtuluş (mokşa).
• İnek kutsal sayılır; Ganj nehri kutsaldır.

Budizm

• MÖ 6. yüzyılda Hindistan'da Siddhartha Gautama (Buda) tarafından kurulmuştur.
• Dört Yüce Gerçek ve Sekiz Dilimli Yol öğretisi; amaç arzulardan kurtularak nirvanaya ulaşmaktır.
• Kast sistemini reddeder. Kutsal metni Tripitaka; ibadethaneleri tapınak ve pagodalardır.
• Çin, Japonya, Tayland, Tibet gibi Doğu Asya ülkelerinde yaygındır.

Çin ve Japon Dinleri

• Konfüçyüsçülük: Konfüçyüs'ün ahlak ve toplum düzeni öğretisi; atalara saygı ve aile değerleri.
• Taoizm: Lao Tzu; doğayla uyum, Tao (yol), yin-yang dengesi.
• Şintoizm: Japonya'nın millî dini; doğa ruhları (kami) ve atalara saygı.

Dinler Arası Ortak Değerler ve Diyalog

İlahi dinlerin ortak noktaları arasında tek Tanrı inancı, peygamberlik, vahiy, ahiret inancı ve temel ahlak ilkeleri (öldürmeme, çalmama, yalan söylememe, ana-babaya saygı) bulunur. İslam, diğer din mensuplarıyla barış içinde yaşamayı, “Dinde zorlama yoktur” (Bakara 256) ilkesine uygun olarak inanç özgürlüğüne saygıyı ve adaleti öğütler. Kur'an Yahudi ve Hristiyanları Ehl-i Kitap olarak adlandırır.

Sınav uyarısı: Yahudilikte kutsal gün cumartesi, ibadethane sinagog; Hristiyanlıkta pazar ve kilise. Hinduizm'in kurucusu yoktur; Budizm'in kurucusu Buda'dır. Ortodoksluk 1054'te ayrılmış, Protestanlık 1517'de doğmuştur.