Eğitim Tarihi

Eğitim Tarihi Neden Önemli?

Eğitim tarihi, bugünkü okul sisteminin hangi düşünce ve ihtiyaçlardan doğduğunu gösterir. AGS'de bu konu çoğunlukla kurum–dönem eşleştirmesi ve düşünür–görüş eşleştirmesi biçiminde sorulur.

Osmanlı Dönemi Eğitim Kurumları

• Sıbyan mektebi: 5-6 yaşındaki çocuklara okuma-yazma ve temel dinî bilgi veren ilk basamak okullardır.
• Medrese: Osmanlı'nın yükseköğretim kurumudur. İlk Osmanlı medresesi 1331'de Orhan Bey döneminde İznik'te açılmıştır. Fatih döneminde Sahn-ı Seman, Kanuni döneminde Süleymaniye medreseleri kurulmuştur.
• Enderun: Saraya devlet adamı yetiştiren, yetenek ve liyakate dayalı saray okuludur.

Tanzimat ve Meşrutiyet Dönemi

• Batı tarzı ilk askerî okullar: Mühendishane-i Bahr-i Hümayun (1773) ve Mühendishane-i Berr-i Hümayun (1795).
• Rüştiye: II. Mahmut döneminde (1838) açılan, sıbyan mektebinin üstündeki ortaöğretim basamağıdır.
• Darülmuallimin (1848): Erkek öğretmen yetiştirmek için açılan ilk öğretmen okuludur; ilk müdürü Ahmet Cevdet Paşa'dır. Darülmuallimat (1870) kız öğretmen okuludur.
• Maarif-i Umumiye Nizamnamesi (1869): Eğitimi ilk kez bütüncül biçimde düzenleyen ve kademeleri tanımlayan belgedir; ilköğretimi zorunlu kılmıştır.
• Mekteb-i Sultani (Galatasaray, 1868): Öğretim dili Fransızca olan Batı tarzı lise.

Cumhuriyet Dönemi

• Tevhid-i Tedrisat Kanunu (3 Mart 1924): Bütün eğitim kurumlarını Maarif Vekâletine bağlayarak öğretimi birleştirmiştir.
• Harf İnkılabı (1928) ve ardından açılan Millet Mektepleri ile yetişkinlere yeni harfler öğretilmiştir.
• Köy Enstitüleri (1940): İsmail Hakkı Tonguç ve Hasan Âli Yücel öncülüğünde, köy çocuklarını öğretmen yetiştirerek köye geri gönderen kurumlar; 1954'te kapatılmıştır.
• 1739 sayılı Millî Eğitim Temel Kanunu (1973): Türk millî eğitiminin amaç ve ilkelerini belirleyen temel kanundur.
• 4+4+4 düzenlemesi (2012, 6287 sayılı Kanun): 12 yıl kesintili zorunlu eğitim getirmiştir.

Cumhuriyet'in İlk Yıllarına Gelen Yabancı Uzmanlar

John Dewey (1924) Türk eğitimi hakkında rapor hazırlamış, köy okullarının ve öğretmen yetiştirmenin önemini vurgulamıştır. Kühne, Kemmerer heyeti ve Malche (üniversite reformu, 1933) da raporlar hazırlamıştır.

ÖSYM uyarısı: Darülmuallimin (1848) ile Darülmuallimat (1870) tarihleri ve Tevhid-i Tedrisat'ın tarihi (1924) en sık karıştırılan bilgilerdir.