İflas Yolu

İflasın Niteliği

İflas, borçlunun bütün malvarlığının, bütün alacaklıların alacaklarını eşit ve orantılı olarak karşılamak amacıyla toplu olarak tasfiye edilmesidir. Bireysel takipten farkı, tek bir alacaklı için değil bütün alacaklılar için yürütülmesidir.

İflasa Tabi Kişiler (İİK md. 43)

Ticari işletme işleten gerçek kişi tacirler, ticaret şirketleri ve kooperatifler gibi Türk Ticaret Kanununa göre tacir sayılanlar; ayrıca kanunla iflasa tabi tutulan diğer kişiler. Tacir sıfatı sona erdikten sonra da bir yıl süreyle iflas yoluyla takip yapılabilir.

İflas Yolları

• Takipli iflas (genel iflas yolu, md. 155 vd.): Alacaklı, iflasa tabi borçluya iflas yoluyla takip talebinde bulunur; borçluya ödeme emri gönderilir. Borçlu ödeme yapmaz veya itiraz etmezse, alacaklı ticaret mahkemesinden iflas kararı verilmesini ister. Mahkeme, borçluya borcu ve takip masraflarını yatırması için depo emri vererek süre tanır; depo edilmezse iflasa karar verir.
• Kambiyo senetlerine dayalı iflas yolu (md. 171 vd.).
• Doğrudan doğruya iflas (md. 177): Önceden takip yapılmaksızın iflas istenebilecek hâller: borçlunun belli bir yerleşim yerinin bulunmaması, borçlunun taahhütlerinden kurtulmak amacıyla kaçması veya mallarını kaçırması, alacaklıların haklarını ihlal eden hileli işlemler yapması, ödemelerini tatil etmesi, konkordato talebinin reddi veya konkordatonun tasdik edilmemesi. Borçlunun kendisi de ödeme güçsüzlüğü nedeniyle iflasını isteyebilir (md. 178); sermaye şirketlerinde borca batıklık hâlinde yönetim organının bildirimi (TTK md. 376) de doğrudan iflas sebebidir.

İflasın Açılmasının Sonuçları

• İflas masası (md. 184): İflasın açıldığı tarihte borçlunun haczi kabil bütün malları, nerede bulunurlarsa bulunsunlar, tek bir masa oluşturur ve alacaklıların ortak karşılığıdır.
• Tasarruf yetkisinin kaybı (md. 191): Müflis, iflasın açılmasından sonra masaya ait mallar üzerinde yaptığı tasarruflar bakımından alacaklılara karşı hükümsüzdür.
• Muacceliyet (md. 195): İflasın açılmasıyla müflisin bütün borçları, rehinle temin edilmiş olanlar hariç, muaccel hâle gelir.
• Faizin durması (md. 196): İflasın açılmasıyla rehinle temin edilmemiş alacaklar bakımından faiz işlemesi durur.
• Takiplerin durması (md. 193): Müflis aleyhine yapılan bütün takipler durur; masaya ait davalarda kural olarak ikinci alacaklılar toplantısından on gün sonrasına kadar yargılama durur.

İflasın Tasfiyesi

• İflas idaresi masayı yönetir; alacaklılar toplantıları önemli kararları alır. Tasfiye adi veya masanın yetersizliğinde basit usulle yapılır.
• Sıra cetveli ve alacak sıraları (md. 206): Rehinli alacaklar önce rehinli malın bedelinden ödenir. Rehinle temin edilmemiş alacaklar sıra cetvelinde şu sırayla ödenir: birinci sıra (iflasın açılmasından önceki son bir yıl içinde tahakkuk etmiş işçi ücretleri ve işçilik alacakları, nafaka alacakları gibi), ikinci sıra (velayet ve vesayet altındakilerin bazı alacakları), üçüncü sıra (özel kanunlarla imtiyaz tanınan alacaklar), dördüncü sıra (imtiyazsız diğer bütün alacaklar). Aynı sıradaki alacaklılar eşit hakka sahiptir.
• Alacağını tamamen alamayan alacaklıya iflas aciz vesikası verilir; müflis yeni mal edinmedikçe bu alacak için takip edilemez.

Tasarrufun İptali Davaları (md. 277 vd.)

Alacaklılara zarar veren tasarrufların iptali için açılır: bağışlamalar ve ivazsız tasarruflar (haciz veya iflastan önceki iki yıl içinde), aciz hâlinde yapılan belirli tasarruflar (bir yıl içinde) ve alacaklılara zarar verme kastıyla yapılan tasarruflar (beş yıl içinde) iptal edilebilir.