Büyüklükler ve Birimler

Fiziksel Büyüklük

Ölçülebilen her niceliğe fiziksel büyüklük denir. Ölçme, bir büyüklüğün aynı cinsten birim olarak kabul edilen büyüklükle karşılaştırılmasıdır. Uluslararası birim sistemi SI (Système International) olarak adlandırılır.

Temel Büyüklükler (SI)

• Uzunluk: metre (m)
• Kütle: kilogram (kg)
• Zaman: saniye (s)
• Elektrik akımı: amper (A)
• Sıcaklık: kelvin (K)
• Madde miktarı: mol (mol)
• Işık şiddeti: kandela (cd)

Türetilmiş Büyüklükler

Temel büyüklüklerden elde edilen büyüklüklerdir: hız (m/s), ivme (m/s²), kuvvet (newton, N = kg·m/s²), enerji ve iş (joule, J = N·m), güç (watt, W = J/s), basınç (pascal, Pa = N/m²), özkütle (kg/m³), yük (coulomb, C = A·s).

Skaler ve Vektörel Büyüklükler

• Skaler büyüklük: Yalnızca sayı ve birimle ifade edilir: kütle, zaman, sıcaklık, enerji, iş, güç, hacim, özkütle, alınan yol, sürat.
• Vektörel büyüklük: Sayı ve birimin yanında yön de gerektirir: kuvvet, hız, ivme, yer değiştirme, ağırlık, momentum, elektrik alan.

Vektörler

Vektörün dört özelliği vardır: başlangıç noktası, doğrultu, yön ve büyüklük. Aynı yönlü iki vektörün bileşkesi büyüklüklerin toplamı, zıt yönlü iki vektörün bileşkesi farkıdır. Dik iki vektörün bileşkesi Pisagor bağıntısıyla bulunur. İki vektörün bileşkesi en büyük A + B, en küçük |A − B| olabilir.

Ön Ekler

• kilo (k) = 10³, mega (M) = 10⁶, giga (G) = 10⁹
• santi (c) = 10⁻², mili (m) = 10⁻³, mikro (µ) = 10⁻⁶, nano (n) = 10⁻⁹

Sınav uyarısı: SI'da 7 temel büyüklük vardır. Ağırlık vektörel, kütle skalerdir. Kuvvetin birimi newton türetilmiş birimdir. Sürat skaler, hız vektöreldir.