Kira Sözleşmesi

Kira Sözleşmesi (TBK md. 299)

Kira sözleşmesi, kiraya verenin bir şeyin kullanılmasını veya kullanmayla birlikte ondan yararlanılmasını kiracıya bırakmayı, kiracının da buna karşılık kararlaştırılan kira bedelini ödemeyi üstlendiği sözleşmedir. Şekle bağlı değildir.

Tarafların Borçları

• Kiraya veren: Kiralananı sözleşmede kararlaştırılan tarihte, kullanıma elverişli bir durumda teslim etmek ve sözleşme süresince bu durumda bulundurmak; kiralananla ilgili zorunlu yan giderler ve vergiler kiraya verene aittir. Kiralananın ayıplarından sorumludur.
• Kiracı: Kira bedelini ve gerekiyorsa yan giderleri ödemek; kiralananı özenle kullanmak ve komşulara saygı göstermek; olağan kullanım için gerekli temizlik ve bakım giderlerini karşılamak; sözleşme sonunda kiralananı aldığı durumda geri vermek (olağan kullanım sonucu eskime hariç).
• Ödeme temerrüdü (md. 315): Kiracı muaccel kira bedelini ödemezse kiraya veren yazılı olarak süre verir ve bu sürede ödenmezse sözleşmeyi feshedeceğini bildirir. Konut ve çatılı işyeri kiralarında bu süre en az otuz gündür.

Konut ve Çatılı İşyeri Kiraları (md. 339 vd.)

• Güvence bedeli (md. 342): Üç aylık kira bedelini aşamaz; para ise vadeli tasarruf hesabına, kıymetli evrak ise bir bankaya depo edilir.
• Kira bedelinin belirlenmesi (md. 344): Yenilenen kira dönemlerinde kira bedeli artışı, bir önceki kira yılında tüketici fiyat endeksindeki on iki aylık ortalamalara göre değişim oranını geçmemek koşuluyla belirlenir. Beş yıldan uzun süreli veya beş yıldan sonra yenilenen sözleşmelerde kira bedeli hâkim tarafından hakkaniyete göre (emsal kira bedelleri dikkate alınarak) belirlenir.
• Belirli süreli sözleşmenin uzaması (md. 347): Kiracı, süre bitiminden en az on beş gün önce bildirimde bulunmadıkça sözleşme aynı koşullarla bir yıl uzar. Kiraya veren sözleşme süresinin bitimine dayanarak sözleşmeyi sona erdiremez; ancak on yıllık uzama süresi sonunda, her uzama yılının bitiminden en az üç ay önce bildirimde bulunmak koşuluyla, herhangi bir sebep göstermeksizin sona erdirebilir.

Tahliye Sebepleri

• Kiraya verenden kaynaklanan (md. 350): Kiraya verenin kendisi, eşi, altsoyu, üstsoyu veya bakmakla yükümlü olduğu diğer kişiler için konut ya da işyeri gereksinimi; kiralananın yeniden inşası veya imarı amacıyla esaslı onarım, genişletme veya değiştirilmesi gereksinimi.
• Yeni malikin gereksinimi (md. 351): Kiralananı sonradan edinen kişi, edinme tarihinden başlayarak bir ay içinde durumu kiracıya yazılı olarak bildirmek koşuluyla, edinme tarihinden başlayarak altı ay sonra açacağı davayla sözleşmeyi sona erdirebilir.
• Kiracıdan kaynaklanan (md. 352): Yazılı tahliye taahhüdü verip yerine getirmemesi; bir kira yılı içinde kira bedelini ödemediği için iki haklı ihtara sebep olması; kiracının veya eşinin aynı ilçe ya da belde belediye sınırları içinde oturmaya elverişli bir konutunun bulunması.

Ürün Kirası

Ürün kirası, kiraya verenin kiracıya ürün veren bir şeyin veya hakkın kullanılmasını ve ürünlerinin devşirilmesini bıraktığı sözleşmedir (md. 357). Tarım arazisi, işletme kiraları bu türdendir.