İlamsız ve İlamlı Takip

İlamsız Takip (Genel Haciz Yolu, İİK md. 58 vd.)

İlamsız takip, alacaklının elinde bir mahkeme ilamı olmaksızın para veya teminat alacağı için başlattığı takiptir. Her türlü para alacağı için bu yola başvurulabilir.

• Takip talebi ve ödeme emri: Takip talebi üzerine icra dairesi borçluya ödeme emri gönderir. Ödeme emri borçluya, borcu ve takip masraflarını ödemesi için yedi gün süre verir; borçlu borcu ödemezse ve itiraz etmezse takip kesinleşir.
• Ödeme emrine itiraz (md. 62): Borçlu, yedi gün içinde itiraz ederek takibi durdurabilir. İtiraz icra dairesine yazılı veya sözlü olarak yapılır; sebep göstermek zorunlu değildir (gerekçesiz itiraz da takibi durdurur). Ancak borçlu, takip dayanağı belgedeki imzaya itiraz edecekse bunu ayrıca ve açıkça belirtmelidir; aksi hâlde imzayı kabul etmiş sayılır. Yetki itirazı da itirazla birlikte yapılmalıdır.
• Mal beyanı (md. 74): Ödeme emrinde, borçlunun süre içinde borcu ödememesi ve itiraz etmemesi hâlinde mal beyanında bulunması gerektiği bildirilir. Mal beyanında bulunmayan borçlu hakkında icra ceza mahkemesince tazyik hapsi uygulanabilir.

Kambiyo Senetlerine Dayalı Haciz Yolu (md. 167 vd.)

Çek, poliçe ve bonoya dayanan alacaklar için öngörülen özel ve hızlı takip yoludur.

• Ödeme emrinde borçluya on gün içinde borcunu ödemesi bildirilir.
• Borçlu, senedin kambiyo senedi vasfında olmadığı, borçlu olmadığı veya imzanın kendisine ait olmadığı gibi itiraz ve şikâyetlerini beş gün içinde doğrudan icra mahkemesine yapar.
• Bu itirazlar takibi kendiliğinden durdurmaz; icra mahkemesi takibin durdurulmasına karar verebilir.
• İcra dairesi, takip talebini kabul ederken senedin kambiyo senedi niteliğini re'sen inceler; nitelik yoksa takip talebini reddeder.

İlamlı Takip (md. 24 vd.)

İlamlı takip, mahkeme kararına (ilama) veya ilam niteliğindeki belgelere dayanan takiptir.

• İlam niteliğindeki belgeler (md. 38): Mahkeme huzurunda yapılan sulhler ve kabuller, noterlerce düzenlenen ve kanunda sayılan şartları taşıyan belgeler (para borcu ikrarını içeren düzenleme şeklindeki senetler gibi), hakem kararları, Yargıtay ilamları vb.
• İcra emri: İcra dairesi borçluya icra emri gönderir; para alacakları için borçluya ödeme veya icranın geri bırakılması kararı getirmesi için yedi gün süre verilir. Taşınır teslimi, taşınmaz tahliyesi gibi diğer işlerde de icra emri ile süre verilir.
• İcranın geri bırakılması (md. 33): İlamlı takipte borçlu, ilamın kesinleşmesinden sonra borcun itfa edildiğini (ödendiğini), alacaklı tarafından süre verildiğini (imhal) veya borcun zamanaşımına uğradığını resmî veya imzası ikrar edilmiş belge ile ispat ederek icra mahkemesinden icranın geri bırakılmasını isteyebilir. Süre icra emrinin tebliğinden itibaren yedi gündür; ilamın kesinleşmesinden sonraki itfa ve imhal iddiaları her zaman ileri sürülebilir.
• Kesinleşme şartı: İlamlar kural olarak kesinleşmeden de icraya konulabilir; ancak kişiler ve aile hukukuna ilişkin ilamlar ile taşınmaz mallara ve bunlara ilişkin ayni haklara dair ilamlar kesinleşmeden icra olunamaz.
• İcranın durdurulması: Borçlu, ilamı istinaf veya temyiz ettiğinde teminat göstererek icranın durdurulmasını isteyebilir.