Sınıfta Disiplin ve Davranış Yönetimi

Disiplin ve İstenmeyen Davranış

Disiplin, sınıfta öğrenmenin sürmesi için gerekli düzenin sağlanmasıdır. İstenmeyen davranış, öğrenmeyi ve öğretimi engelleyen davranıştır. Çağdaş anlayış, cezalandırmak yerine önlemeyi ve öğrencinin öz denetim kazanmasını hedefler.

İstenmeyen Davranışların Nedenleri

• Öğrenciden kaynaklanan: Dikkat çekme isteği, sıkılma, başarısızlık, ailevi sorunlar, gelişim özellikleri
• Öğretmenden kaynaklanan: Plansızlık, tutarsız kural uygulaması, dersin monotonluğu, etkisiz iletişim
• Ortamdan kaynaklanan: Kalabalık sınıf, kötü ışık ve havalandırma, uygun olmayan oturma düzeni

Kurallar

• Sınıf kuralları az sayıda, açık, olumlu cümlelerle ifade edilmeli ve öğrencilerle birlikte belirlenmelidir.
• Kurallar yıl başında konulmalı, tutarlı biçimde uygulanmalıdır.
• “Koşmayınız” yerine “Koridorda yürüyelim” gibi olumlu ifadeler tercih edilir.

Müdahale Basamakları (Hafiften Ağıra)

1. Görmezden gelme: Dikkat çekmeye yönelik zararsız davranışlarda kullanılır (sönme).
2. Sözsüz müdahale: Göz teması, yaklaşma, jest-mimik.
3. Sözlü uyarı: Öğrencinin adını söyleme, ben dili ile uyarma.
4. Mantıksal sonuçlar ve ayrıcalık kaldırma
5. Veliyle ve rehberlik servisiyle işbirliği

Davranış Değiştirme Teknikleri

• Olumlu pekiştirme: İstenen davranıştan sonra hoşa giden uyaranın verilmesi.
• Olumsuz pekiştirme: İstenen davranıştan sonra hoşa gitmeyen uyaranın ortamdan çıkarılması; davranışı artırır.
• Ceza: Davranışı azaltmayı amaçlar. Okulda fiziksel ve onur kırıcı ceza yasaktır.
• Premack ilkesi: Sevilen etkinliğin, daha az sevilen etkinlik tamamlandıktan sonra yapılmasına izin verilmesi.
• Ara verme (time-out) ve sözleşme yapma da kullanılan tekniklerdir.

ÖSYM uyarısı: Olumsuz pekiştirme ceza değildir; davranışı artırır. “Ödevini bitiren öğrenci teneffüste oyun oynayabilir” ifadesi Premack ilkesidir.