Türkçe Öğretimi

Özel Eğitimde Türkçe Dersinin Amaçları

• Dinleme/izleme, konuşma, okuma ve yazma becerilerinin öğrencinin gereksinimine göre geliştirilmesi; işlevsel iletişim ve işlevsel okuryazarlık öncelikli hedeflerdir.
• Türkçe dersi, diğer derslerin ve günlük yaşamın temeli olduğu için dil becerileri tüm etkinliklere yayılarak (gömülü öğretim) desteklenir.
• TYMM yapısında Türkçe; dinleme-izleme, konuşma, okuma, yazma alan becerileri ve okuryazarlık becerileriyle ilişkilendirilir; özel eğitimde kazanımlar BEP'e göre sadeleştirilir.

Dinleme ve Konuşma

• Dinleme becerileri: Sesleri ayırt etme (çevre sesleri, benzer sesler), tek ve çok basamaklı yönergeleri izleme, dinlediği öyküyle ilgili sorulara yanıt verme.
• Konuşma becerileri: İhtiyacını ifade etme (isteme), kendini tanıtma, olayları sıralı anlatma, soru sorma, sohbeti başlatma ve sürdürme.
• Stratejiler: Doğal öğretim (model olma, iste-model ol, bekleme süresi, fırsat öğretimi), genişletme, resimli kartlarla anlatım, diyalog temelli kitap okuma, drama ve tekerlemeler.
• Konuşamayan öğrenciler için destekleyici ve alternatif iletişim (PECS, iletişim panosu, sesli cihazlar) Türkçe dersinin parçasıdır.

Okuma ve Yazma

• Okumaya hazırlık: Sesbilgisel farkındalık, görsel algı (eşleme, ayırt etme, şekil-zemin), soldan sağa yönelim.
• İlk okuma-yazma: Ses temelli yöntem; harflerin sesleriyle, heceden sözcüğe ve cümleye ilerleme. Ağır yetersizlikte işlevsel sözcük ve sembol okuma (trafik işaretleri, logolar, ürün etiketleri).
• Akıcılık: Tekrarlı okuma, eşli okuma, model okuma; okuduğunu anlama: 5N1K soruları, hikâye haritası, resim-metin ilişkisi, sıralama kartları.
• Yazma: Yazıya hazırlık çizgi çalışmaları, harf yazımı (ipucu basamakları), kendi adını yazma, işlevsel yazma (form doldurma, alışveriş listesi, not bırakma).
• Uyarlamalar: Büyük punto, az metin-çok görsel, sesli kitap, resimli sözlük, sözcük bankası, klavye ve ses tanıma yazılımı.

Değerlendirme

• Okuma için hata analizi ve okuma düzeyi belirleme, dakikada doğru okunan sözcük; konuşma için dil örneklemi; yazma için ürün dosyası ve dereceli puanlama anahtarı.
• Ölçüt bağımlı ölçü araçlarıyla BEP amaçlarının izlenmesi.