Vahiy ve Kur'an'ın İnişi

Vahiy Nedir?

Vahiy sözlükte gizli ve süratli bildirmek, işaret etmek, ilham etmek anlamlarına gelir. Terim olarak Allah'ın, peygamberlerine dilediği hüküm ve bilgileri, alışılmışın dışında bir yolla bildirmesidir. Kur'an'da vahiy kelimesi sözlük anlamıyla da kullanılır: bal arısına ilham (Nahl 68), Hz. Musa'nın annesine ilham (Kasas 7), Hz. Zekeriya'nın kavmine işaret etmesi (Meryem 11) bunun örnekleridir.

Vahyin Geliş Şekilleri

• Sadık rüya: Vahyin başlangıcıdır; Hz. Peygamber'in gördüğü rüyalar aynen çıkardı.
• Cebrail'in kalbe ilkası: Melek görünmeden vahyi Peygamber'in kalbine bırakır.
• Çıngırak sesine benzer sesle: Hz. Peygamber'e en ağır gelen vahiy şeklidir.
• Cebrail'in insan suretinde gelmesi: Çoğunlukla sahabeden Dıhye el-Kelbî suretinde görünürdü; en kolay şekildir.
• Cebrail'in aslî suretiyle gelmesi: İki kez gerçekleşmiştir.
• Uyanıkken aracısız vahiy: Miraç gecesinde olduğu gibi.

Şûrâ suresi 51. ayete göre Allah insanla üç yolla konuşur: vahiy (ilham) ile, perde arkasından ve elçi (melek) göndererek.

Kur'an'ın İnişi

• İlk vahiy 610 yılında, Ramazan ayında Kadir gecesi, Mekke'de Nur dağındaki Hira mağarasında gelmiştir. İlk inen ayetler Alak suresinin ilk beş ayetidir.
• İlk vahiyden sonra bir süre vahiy kesilmiştir; buna fetret-i vahiy denir. Fetretten sonra Müddessir suresinin ilk ayetleri inmiştir.
• Tam olarak inen ilk sure Fâtiha, son inen sure Nasr suresidir. Son inen ayet konusunda yaygın görüş Bakara 281. ayettir.
• Kur'an yaklaşık 23 yılda (Mekke'de yaklaşık 13, Medine'de 10 yıl) parça parça inmiştir. Bu parça parça inişe tencîm, her bir parçaya necm denir.

Parça Parça İnmesinin Hikmetleri

• Hz. Peygamber'in kalbini pekiştirmek ve onu teselli etmek.
• Ezberlenmesini, yazılmasını ve anlaşılmasını kolaylaştırmak.
• Hükümlerde tedrîcîlik (aşamalılık) sağlamak; ör. içki yasağının aşamalı gelmesi.
• Ortaya çıkan olaylara ve sorulan sorulara zamanında cevap vermek.

Mekkî ve Medenî

Yaygın ölçüye göre hicretten önce inenler Mekkî, hicretten sonra inenler (Mekke'de inmiş olsa bile) Medenîdir. Mekkî surelerde inanç ve ahlak konuları, kısa ve vurgulu ayetler; Medenî surelerde ibadet, muamelat ve toplum düzeni hükümleri, uzun ayetler öne çıkar.

Sınav uyarısı: İlk inen ayetler Alak 1-5, tam inen ilk sure Fâtiha, son inen sure Nasr'dır. Mekkî-Medenî ayrımında ölçü yer değil zamandır (hicret).