Görev ve Yetki

Görev

Görev, bir davanın hangi tür mahkemede (idare mahkemesi, vergi mahkemesi, Danıştay) görüleceğini belirler. Görev kamu düzenine ilişkindir; tarafların anlaşmasıyla değiştirilemez ve yargılamanın her aşamasında re'sen gözetilir.

• Danıştay: kanunda sayılan davalara ilk derece mahkemesi olarak bakar (Cumhurbaşkanı kararları, ülke çapında uygulanacak düzenleyici işlemler, Danıştay İdari veya Vergi Dava Daireleri Kurulunun ya da Danıştay Başkanlar Kurulunun kararı ile birden fazla mahkemenin yetkisine giren işler vb.).
• Vergi mahkemeleri: vergi, resim, harç ve benzeri mali yükümlülüklerle ilgili davalar.
• İdare mahkemeleri: geri kalan iptal ve tam yargı davaları, idari sözleşmeler ile genel görevli mahkemedir.

Görevsiz Mahkemeye Açılan Dava (İYUK md. 15)

Danıştay, idare veya vergi mahkemesi, görevli olmadığı bir davayı incelediğinde görev yönünden reddeder ve dosyayı görevli yere gönderir. İdari yargının görevine girmeyen (adli yargıya ait) davalarda ise dava yargı yolu yönünden reddedilir; bu durumda ilgili, kararın tebliğinden itibaren otuz gün içinde görevli adli mahkemeye başvurabilir. İdari yargı içinde görevsiz yere açılan davada dava açma süresi korunmuş sayılır.

Yetki

Yetki, aynı türden mahkemeler arasında davanın hangi yer mahkemesinde görüleceğidir. İYUK md. 32 ve devamına göre:

• Genel kural: Dava, dava konusu idari işlemi yapan idari merciin bulunduğu yerdeki idare veya vergi mahkemesinde görülür.
• Kamu görevlileri: Kamu görevlileriyle ilgili uyuşmazlıklarda (atama, nakil, görev ve yetkiler, özlük hakları, disiplin) yetkili mahkeme ilgilinin görev yaptığı yer mahkemesidir.
• Taşınmazlar: İmar, kamulaştırma, ruhsat ve taşınmazlara ilişkin davalarda taşınmazın bulunduğu yer mahkemesi yetkilidir.
• Tam yargı davaları: İdari eylem nedeniyle açılan davalarda eylemin yapıldığı yer, idari işlem nedeniyle açılanlarda işlemin yapıldığı yer mahkemesi yetkilidir.
• İdari sözleşmeler: Sözleşmenin yapıldığı yer mahkemesi yetkilidir.
• Vergi davaları: Uyuşmazlık konusu vergiyi tarh eden veya ceza kesen dairenin bulunduğu yer vergi mahkemesi.

Yetkisiz Mahkemeye Açılan Dava

Yetki de idari yargıda re'sen incelenir. Yetkili olmayan mahkeme davayı yetki yönünden reddederek dosyayı yetkili mahkemeye gönderir (İYUK md. 15/1-a, md. 15/2). Görev ve yetki uyuşmazlıklarını, aralarında uyuşmazlık çıkan mahkemelerin bağlı olduğu bölge idare mahkemesi; farklı bölgelerde ise Danıştay çözer.

Bağlantılı Davalar

Aralarında bağlantı bulunan davalar aynı mahkemede birleştirilerek görülebilir. Bağlantılı davalardan biri Danıştay'ın görevindeyse, diğerleri de Danıştay'da görülür.