Kuruluş ve Yükselme

Kuruluş Dönemi (1299-1453)

• Osman Bey: Söğüt-Domaniç merkezli Kayı boyuna bağlı uç beyliği. 1302 Koyunhisar (Bafeus) Savaşı ile Bizans'a karşı ilk önemli zafer. Ahiler ve Şeyh Edebali ile bağ kuruldu.
• Orhan Bey: Bursa (1326) başkent oldu; 1329 Maltepe (Palekanon) Savaşı. İznik'te ilk Osmanlı medresesi açıldı. İlk düzenli ordu (yaya ve müsellem), ilk Osmanlı parası (akçe), divan teşkilatı kuruldu. Karesioğulları alındı; Çimpe Kalesi (1353) ile Rumeli'ye ilk adım atıldı.
• I. Murad: Edirne'nin alınması ve başkent yapılması; Sırpsındığı (1364) ve I. Kosova (1389) zaferleri. Pençik sistemi ile yeniçeri ocağı kuruldu. Ülkenin hanedanın ortak malı sayılmasından, padişah ve oğullarının malı anlayışına geçildi. Beylerbeyilik (Rumeli) oluşturuldu.
• Yıldırım Bayezid: Anadolu Türk birliği çalışmaları; İstanbul'u ilk kuşatan Osmanlı padişahı, Anadolu Hisarı'nı yaptırdı. Niğbolu (1396) Haçlı ordusuna karşı zafer. 1402 Ankara Savaşı'nda Timur'a yenildi → Fetret Devri (1402-1413) taht kavgaları.
• Çelebi Mehmed devleti yeniden birleştirdi; Şeyh Bedreddin İsyanı bastırıldı. II. Murad: Varna (1444) ve II. Kosova (1448) zaferleri ile Balkanlar'daki Türk hâkimiyeti kesinleşti; Edirne-Segedin Antlaşması.

Yükselme Dönemi (1453-1579)

• Fatih Sultan Mehmed: 1453 İstanbul'un fethi; Bizans sona erdi, Orta Çağ kapandı. Sırbistan, Mora, Bosna, Trabzon Rum İmparatorluğu (1461), Kırım (1475) alındı. Otlukbeli (1473) ile Akkoyunlular yenildi. Kanunname-i Âl-i Osman ile kardeş katli yasallaştı. Sahn-ı Seman medreseleri kuruldu. Venediklilere ticari ayrıcalıklar verildi.
• II. Bayezid: Cem Sultan olayı (dış politikada pasiflik), Endülüs Müslüman ve Yahudilerinin Kemal Reis'in donanmasıyla kurtarılması.
• Yavuz Sultan Selim: 1514 Çaldıran (Safeviler), 1516 Mercidabık ve 1517 Ridaniye (Memlükler) zaferleri. Halifelik Osmanlı'ya geçti; Suriye, Filistin, Mısır, Hicaz alındı, baharat yolu kontrol altına girdi.
• Kanuni Sultan Süleyman: Belgrad (1521), Rodos (1522), Mohaç (1526), I. Viyana Kuşatması (1529), Preveze Deniz Savaşı (1538, Barbaros Hayreddin Paşa; Akdeniz Türk gölü oldu). Fransa'ya 1535'te (1569'da resmîleşen) kapitülasyonlar verildi. İstanbul Antlaşması (1533) ile Avusturya arşidükü sadrazama denk sayıldı. Amasya Antlaşması (1555) Safevilerle ilk resmî antlaşma.
• II. Selim ve Sokullu Mehmed Paşa: Kıbrıs'ın fethi (1571), İnebahtı yenilgisi (1571), Don-Volga ve Süveyş kanal projeleri; Tunus'un alınması (1574). 1579'da Sokullu'nun ölümüyle Yükselme Dönemi sona erdi.