Öğrenmenin Temel Kavramları

Öğrenme Nedir?

Öğrenme, bireyin çevresiyle etkileşimi sonucunda davranışlarında oluşan, yaşantı ürünü ve nispeten kalıcı değişmedir. Öğrenme doğrudan gözlenemez; davranışa (performansa) bakılarak çıkarımda bulunulur.

Öğrenme Sayılmayan Değişmeler

• Büyüme ve olgunlaşma: Kalıtımsal olarak programlanmış, yaşantıya bağlı olmayan değişmeler (yürüme yaşının gelmesi).
• Refleksler ve içgüdüler
• Geçici durumlar: Yorgunluk, hastalık, ilaç ve alkol etkisi, açlık.
• Sakatlık ve beyin hasarı sonucu oluşan değişmeler.

Öğrenmeyi Etkileyen Faktörler

• Öğrenen ile ilgili: Hazır bulunuşluk, yaş, zekâ, güdülenme, kaygı, ön bilgi, öğrenme stili.
• Öğrenme yöntemiyle ilgili: Aralıklı-toplu öğrenme, bütün-parça öğrenme, geri bildirim, aktif katılım.
• Öğrenilecek materyalle ilgili: Anlamlılık, miktar, güçlük düzeyi.

Kaygı ve Öğrenme

Yerkes-Dodson yasasına göre orta düzeyde kaygı performansı artırır; çok düşük ya da çok yüksek kaygı performansı düşürür. Görev zorlaştıkça en uygun kaygı düzeyi düşer.

Aralıklı ve Toplu Öğrenme

Aralıklı (dağıtılmış) öğrenme, çalışmanın zamana yayılmasıdır ve özellikle uzun, karmaşık konularda toplu (yığılmış) öğrenmeden daha kalıcıdır. Ancak ısınma gerektiren ya da kısa sürede bitebilecek işlerde toplu öğrenme avantajlı olabilir.

Transfer (Öğrenmenin Aktarılması)

• Olumlu transfer: Önceki öğrenmenin yeni öğrenmeyi kolaylaştırması (bisiklet sürmeyi bilenin motosiklet öğrenmesi).
• Olumsuz transfer: Önceki öğrenmenin yeni öğrenmeyi zorlaştırması (sağdan trafik akışına alışmış birinin soldan akan trafikte zorlanması).
• Ket vurma: Geriye ket vurmada yeni öğrenme eskisini hatırlamayı zorlaştırır; ileriye ket vurmada eski öğrenme yenisini hatırlamayı zorlaştırır.

Öğrenme Kuramları

Öğrenme kuramları üç büyük grupta toplanır: davranışçı (uyarıcı-tepki bağı), bilişsel (zihinsel süreçler) ve sosyal-bilişsel (gözlem ve model alma). Yapılandırmacılık da bilişsel kökenli bir yaklaşımdır.

ÖSYM uyarısı: Yeni şifresini öğrenen birinin eski şifresini hatırlayamaması geriye ket vurmadır. Eski telefon numarasının yenisini hatırlamayı zorlaştırması ileriye ket vurmadır.