Planlama ve Günlük Akış

Okul Öncesinde Planlama

Okul öncesi eğitimde planlama, programdaki kazanım ve göstergelerin çocukların gelişim özellikleri, ilgi ve ihtiyaçları doğrultusunda eğitim sürecine nasıl yansıtılacağının belirlenmesidir. Planlama esnek olmalı; çocukların ilgisine ve günlük gelişmelere göre değiştirilebilmelidir. MEB okul öncesi eğitim programında iki temel plan türü vardır: aylık eğitim planı ve günlük eğitim akışı; bunların yanında etkinlik planları hazırlanır.

Aylık Eğitim Planı

• Öğretmenin bir ay boyunca hangi kazanım ve göstergeler üzerinde çalışacağını, kavramları, belirli gün ve haftaları, alan gezilerini, aile katılımı çalışmalarını ve değerlendirme süreçlerini gösteren plandır.
• Kazanım ve göstergeler tüm gelişim alanlarından (bilişsel, dil, sosyal-duygusal, motor, öz bakım) dengeli biçimde seçilir. Sarmal yapı gereği bazı kazanımlar farklı aylarda yeniden ele alınabilir.
• Aylık plan sonunda programın, çocukların ve öğretmenin değerlendirilmesi yapılır.

Etkinlik Planı

• Bir etkinliğin ayrıntılı planıdır. Bölümleri: Etkinlik adı, etkinlik türü (Türkçe, sanat, müzik, fen, matematik, drama, oyun, hareket, okuma-yazmaya hazırlık; bütünleştirilmiş), yaş grubu, kazanımlar ve göstergeler, öğrenme süreci (etkinliğin nasıl uygulanacağı; giriş, gelişme, sonuç), materyaller, sözcükler, kavramlar, aile katılımı, değerlendirme (betimleyici, duyuşsal ve kazanımlara dönük sorular; ör. "Etkinlikte neler yaptık?", "Kendini nasıl hissettin?", "Başka nasıl yapabilirdik?"), uyarlama (özel gereksinimli çocuklar için).
• Etkinlikler öğrenme merkezlerinde, büyük grup, küçük grup ya da bireysel olarak uygulanabilir.

Günlük Eğitim Akışı

Günlük eğitim akışı, çocukların okula gelişinden ayrılışına kadar günün nasıl geçeceğini gösteren, rutinleri ve etkinlikleri içeren plandır. 2013 programında yarım günlük ve tam günlük eğitim için şu bölümlerden oluşur:

• Güne başlama zamanı: Çocukların karşılanması, selamlaşma, günün planı hakkında konuşma, takvim ve hava durumu gibi sohbetler. Çocukların kendilerini güvende ve değerli hissetmelerini sağlar.
• Oyun zamanı: Çocukların öğrenme merkezlerinde serbest oyun oynadığı zaman; çocuk seçim yapar, öğretmen gözlem yapar ve gerektiğinde oyuna katılır. Oyun zamanı sonunda toplanma.
• Etkinlik zamanı: Planlanan etkinliklerin (tek başına ya da bütünleştirilmiş) uygulandığı zaman.
• Günü değerlendirme zamanı: Gün içinde yapılanların çocuklarla birlikte değerlendirilmesi; çocukların duygu ve düşüncelerini paylaşması; ertesi gün için öneriler.
• Eve gidiş: Ailelerle kısa paylaşım, vedalaşma.
• Rutinler: Beslenme, temizlik (el yıkama, tuvalet), dinlenme/uyku (tam gün eğitimde), toplanma, geçişler. Rutinler de öğrenme fırsatıdır (öz bakım becerileri, sayma, sorumluluk alma).

Planlama ve Akışta Dikkat Edilecek İlkeler

• Denge: Bireysel, küçük grup ve büyük grup etkinlikleri; sessiz ve hareketli etkinlikler; iç ve dış mekân etkinlikleri; çocuk tarafından başlatılan ve yetişkin tarafından başlatılan etkinlikler arasında denge.
• Esneklik: Çocukların ilgisine, hava durumuna ve beklenmedik gelişmelere göre akışın değiştirilebilmesi (ör. kar yağdığında bahçede kar gözlemi).
• Tutarlılık ve öngörülebilirlik: Rutinlerin düzenli olması çocuklara güven verir; günlük akışın resimli bir pano ile gösterilmesi çocukların neyin ne zaman olacağını bilmesini sağlar.
• Geçişlerin planlanması: Etkinlikten etkinliğe geçişlerde bekleme süresinin kısaltılması; şarkı, parmak oyunu, tekerleme, ritmik sayma ile yumuşak geçişler.
• Dikkat süresi: Okul öncesi çocuğunun dikkat süresi kısadır; büyük grup etkinlikleri kısa tutulmalı.
• Aile katılımı ve bilgilendirme: Aileler aylık plan ve önemli etkinlikler hakkında bilgilendirilir.
• Kaynaştırma: Özel gereksinimli çocuklar için etkinlik ve akışta uyarlamalar.

Sınıf Yönetimi

Sınıf kurallarının çocuklarla birlikte, az sayıda, olumlu ve resimli olarak belirlenmesi; tutarlı uygulama; olumlu davranışların fark edilmesi ve pekiştirilmesi; problem davranışlarda önleyici stratejiler (fiziksel ortam düzenlemesi, ilgi çekici etkinlikler, net yönergeler); mola ya da "sakinleşme köşesi"; çocukları etiketlememe ve kıyaslamama; fiziksel ve sözel cezadan kaçınma.