Disiplin Hükümleri

Disiplin Cezalarının Amacı

Disiplin hükümleri, kamu hizmetlerinin düzenli yürütülmesini sağlamak amacıyla, memurların kanun, tüzük ve yönetmeliklerle belirlenen görevlerini yerine getirmemeleri veya yasak fiilleri işlemeleri hâlinde uygulanır (657 sayılı Kanun md. 124-136).

Disiplin Cezalarının Türleri (md. 125)

1. Uyarma: Memura, görevinde ve davranışlarında daha dikkatli olması gerektiğinin yazı ile bildirilmesi. Örnek: verilen emir ve görevleri tam ve zamanında yapmamak, özürsüz olarak göreve geç gelmek veya erken ayrılmak.
2. Kınama: Memura görevinde ve davranışlarında kusurlu sayıldığının yazı ile bildirilmesi. Örnek: kurumun araç-gereçlerini özel işlerinde kullanmak, amirine karşı kılık-kıyafet ve davranışlarla saygısızlık, belirli bir günde özürsüz göreve gelmemek.
3. Aylıktan kesme: Memurun brüt aylığından 1/30 – 1/8 arasında kesinti yapılması. Örnek: özürsüz olarak 1-2 gün göreve gelmemek, görevle ilgili resmî belgeleri izinsiz basına açıklamak.
4. Kademe ilerlemesinin durdurulması: Fiilin ağırlık derecesine göre memurun bulunduğu kademede ilerlemesinin 1-3 yıl durdurulması. Örnek: özürsüz olarak 3-9 gün göreve gelmemek, görev sırasında amire sözle veya hareketle saldırmak.
5. Devlet memurluğundan çıkarma: Bir daha Devlet memurluğuna atanmamak üzere memurluktan çıkarma. Örnek: bir disiplin yılı içinde toplam 10 gün özürsüz göreve gelmemek, ideolojik veya siyasi amaçlı eylemlere katılmak, memurluk sıfatıyla bağdaşmayacak nitelikte yüz kızartıcı ve utanç verici hareketlerde bulunmak.

Disiplin Cezası Vermeye Yetkili Merciler (md. 126)

• Uyarma, kınama ve aylıktan kesme: Atamaya yetkili amirlerce (disiplin amirleri) verilir.
• Kademe ilerlemesinin durdurulması: Memurun bağlı bulunduğu kurumdaki disiplin kurulunun kararı alınarak atamaya yetkili amirlerce verilir.
• Devlet memurluğundan çıkarma: Amirlerin isteği üzerine memurun bağlı olduğu kurumun yüksek disiplin kurulu kararıyla verilir.

Savunma Hakkı ve Usul (md. 130)

• Memura isnat edilen hususlar bildirilerek savunması alınmadan disiplin cezası verilemez.
• Savunma için memura 7 günden az olmamak üzere süre verilir.
• Süresi içinde savunma vermeyen memur, savunma hakkından vazgeçmiş sayılır.

Zamanaşımı (md. 127)

• Disiplin cezası verilmesini gerektiren eylemin işlendiğinin öğrenildiği tarihten itibaren; uyarma, kınama, aylıktan kesme ve kademe ilerlemesinin durdurulması cezalarında 1 ay, Devlet memurluğundan çıkarma cezasında 6 ay içinde disiplin soruşturmasına başlanmadığı takdirde disiplin cezası verme yetkisi zamanaşımına uğrar.
• Disiplin cezasını gerektiren eylemin işlendiği tarihten itibaren en geç 2 yıl içinde disiplin cezası verilmediği takdirde ceza verme yetkisi zamanaşımına uğrar.

İtiraz ve Yargı Yolu

• Disiplin amirlerince verilen cezalara karşı tebliğden itibaren 7 gün içinde disiplin kuruluna, disiplin kurulu kararlarına karşı yüksek disiplin kuruluna itiraz edilebilir. İtiraz mercii 30 gün içinde karar verir.
• Anayasa md. 129 gereği disiplin kararları yargı denetimi dışında bırakılamaz; uyarma ve kınama dahil tüm disiplin cezalarına karşı idari yargıda dava açılabilir.

Disiplin Cezalarının Sicilden Silinmesi (md. 133)

Uyarma ve kınama cezalarının uygulanmasından itibaren 5 yıl, diğer cezalarda (memurluktan çıkarma hariç) 10 yıl geçtikten sonra memur, atamaya yetkili amirine başvurarak cezalarının sicilden silinmesini isteyebilir.

Sınav uyarısı: Disiplin cezaları ağırlık sırasıyla uyarma, kınama, aylıktan kesme, kademe ilerlemesinin durdurulması ve memurluktan çıkarmadır. Savunma süresi en az 7 gündür. Soruşturmaya başlama süresi 1 ay (çıkarmada 6 ay), ceza verme süresi 2 yıldır. Çıkarmayı yüksek disiplin kurulu verir.