Kimyasal Güvenlik ve Semboller

Laboratuvar Güvenliği

• Laboratuvarda önlük, koruyucu gözlük ve eldiven kullanılmalıdır.
• Kimyasal maddeler tadılmaz, doğrudan koklanmaz; koku elle yelpazelenerek alınır.
• Asit seyreltilirken asit suyun üzerine yavaşça eklenir; su asidin üzerine dökülmez (sıçrama ve aşırı ısınma tehlikesi).
• Deney tüpü ısıtılırken ağzı kimseye doğru tutulmaz.
• Laboratuvarda yiyecek-içecek tüketilmez.
• Atık kimyasallar lavaboya dökülmez, uygun atık kaplarında toplanır.
• Yangın söndürücü, ilk yardım dolabı ve göz duşunun yeri bilinmelidir.

Güvenlik ve Tehlike Sembolleri

Kimyasal madde ambalajlarında, maddenin tehlikesini gösteren uluslararası semboller (GHS/piktogram) bulunur:

• Patlayıcı: Isı, darbe veya sürtünmeyle patlayabilen maddeler.
• Yanıcı: Kolay tutuşan maddeler (alkol, benzin, aseton).
• Yakıcı (oksitleyici): Başka maddelerin yanmasını kolaylaştıran veya şiddetlendiren maddeler.
• Aşındırıcı (korozif): Canlı dokuya ve metallere zarar veren maddeler (derişik asitler ve bazlar).
• Zehirli (toksik): Az miktarda bile ölüme yol açabilen maddeler (kafatası sembolü).
• Tahriş edici / zararlı: Ciltte, gözde ve solunum yolunda tahrişe yol açan maddeler (ünlem işareti).
• Çevreye zararlı: Su ve toprak canlılarına zarar veren maddeler.
• Sağlığa ciddi zararlı: Kanserojen, mutajen veya organlara kalıcı zarar veren maddeler.
• Basınçlı gaz: Basınç altında gaz içeren kaplar.
• Radyoaktif: Işıma yapan maddeler.

Kimyasalların Sağlığa ve Çevreye Etkileri

• Cıva (Hg): Sinir sistemine zarar verir; eski termometrelerde bulunur.
• Kurşun (Pb): Zihinsel gelişimi etkiler, birikerek zehirlenmeye yol açar.
• Kadmiyum (Cd): Pil ve boyalarda bulunur; böbrek ve kemiklere zarar verir.
• Arsenik (As): Zehirlidir; tarım ilaçlarında bulunabilir.
• Sodyum (Na), potasyum (K), magnezyum (Mg), demir (Fe), kalsiyum (Ca) gibi elementler vücut için gerekli minerallerdir.

Kimyasal Atıklar

Piller, boyalar, ilaçlar ve elektronik atıklar çöpe atılmamalı, ayrı toplanmalıdır. Pil atıkları toprak ve suya ağır metal karıştırır.

Sınav uyarısı: Asit suya eklenir, su asite değil. Kimyasallar tadılmaz ve doğrudan koklanmaz. Cıva ve kurşun ağır metaldir ve zehirlidir.