Gazveler ve Antlaşmalar

Kavramlar

Hz. Peygamber'in bizzat katıldığı seferlere gazve, katılmayıp bir komutan görevlendirdiği seferlere seriyye denir.

Bedir Gazvesi (624 / H. 2)

Müslümanların müşriklerle ilk büyük savaşıdır. Yaklaşık 313 Müslüman, bin kişilik Mekke ordusunu yendi. Ebû Cehil öldürüldü. Esirlerden okuma yazma bilenler, on Müslümana okuma yazma öğretmeleri karşılığında serbest bırakıldı. Ganimetlerin paylaşımı Enfâl suresiyle düzenlendi.

Uhud Gazvesi (625 / H. 3)

Mekkeliler Bedir'in intikamı için geldi. Hz. Peygamber Ayneyn tepesine Abdullah b. Cübeyr komutasında okçular yerleştirdi. Okçuların çoğunun yerlerini terk etmesi üzerine Hâlid b. Velîd arkadan saldırdı; Müslümanlar büyük kayıp verdi. Hz. Hamza şehit oldu, Hz. Peygamber yaralandı. Savaş, emre itaatin önemini göstermiştir.

Hendek Gazvesi (627 / H. 5)

Mekkeliler ve müttefiki kabileler (Ahzâb) Medine'yi kuşattı. Selmân-ı Fârisî'nin önerisiyle şehrin çevresine hendek kazıldı. Kuşatma sonuçsuz kaldı. Müslümanlar bundan sonra savunmadan taarruza geçti. Kuşatma sırasında antlaşmayı bozan Benî Kurayza üzerine yüründü.

Hudeybiye Antlaşması (628 / H. 6)

Hz. Peygamber umre için yola çıktı; Mekkeliler şehre girişe izin vermedi. Elçi gönderilen Hz. Osman'ın öldürüldüğü haberi üzerine sahabe, ağaç altında Hz. Peygamber'e bağlılık sözü verdi: Bey'atü'r-Rıdvân. Yapılan antlaşmayla on yıllık barış sağlandı ve Mekkeliler Müslümanları hukuken tanımış oldu. Kur'an bu antlaşmayı apaçık bir fetih (Fetih suresi) olarak niteler. Barış ortamında çevre hükümdarlara İslam'a davet mektupları gönderildi.

Hayber'in Fethi (H. 7)

Medine aleyhine faaliyetlerin merkezi olan Hayber fethedildi; Şam ticaret yolu güvenceye alındı. Aynı yıl Müslümanlar kazâ umresi yaptı.

Mûte Savaşı (629 / H. 8)

Müslümanların Bizans ile ilk savaşıdır. Komutanlar Zeyd b. Hârise, Ca'fer b. Ebî Tâlib ve Abdullah b. Revâha sırayla şehit oldu. Komutayı alan Hâlid b. Velîd orduyu başarıyla geri çekti ve Seyfullah (Allah'ın kılıcı) lakabını aldı.

Mekke'nin Fethi (630 / H. 8)

Mekkelilerin Hudeybiye Antlaşması'nı bozması üzerine şehir neredeyse kan dökülmeden fethedildi. Genel af ilan edildi; Kâbe putlardan temizlendi.

Huneyn, Tâif ve Tebük

• Huneyn Gazvesi (H. 8): Hevâzin ve Sakîf kabilelerine karşı kazanıldı; ardından Tâif kuşatıldı.
• Tebük Seferi (630 / H. 9): Bizans'a karşı çıkılan ve Hz. Peygamber'in son seferi olan zorlu yürüyüş. Savaş olmadı. Güçlükle hazırlanan bu orduya Ceyşü'l-usre (zorluk ordusu) denir.

Yahudi Kabileleriyle İlişkiler

Antlaşmaya aykırı davranan Benî Kaynukâ Bedir'den sonra, Benî Nadîr Uhud'dan sonra Medine'den çıkarıldı; Benî Kurayza ise Hendek'ten sonra cezalandırıldı.

Sınav uyarısı: Sıralama: Bedir (2), Uhud (3), Hendek (5), Hudeybiye (6), Hayber (7), Mûte ve Mekke'nin fethi (8), Tebük (9). Bizans'la ilk savaş Mûte, son sefer Tebük'tür.