Türkiye'de Din Eğitimi

Osmanlı'dan Cumhuriyete

Osmanlı'da din eğitimi sıbyan mektepleri, medreseler, camiler, tekke ve zaviyeler aracılığıyla verilmiştir. Tanzimat'la birlikte açılan modern okullarda (rüştiye, idadi) din dersleri programda yer almış; böylece eğitimde ikilik (medrese-mektep) ortaya çıkmıştır. II. Meşrutiyet döneminde Medresetü'l-Vâizîn (1913) ve Medresetü'l-Eimme ve'l-Hutebâ (1913) gibi din görevlisi yetiştiren kurumlar açılmış; medreseler Dârülhilâfeti'l-Aliyye adıyla yeniden düzenlenmiştir.

Cumhuriyetin İlk Yılları (1923-1949)

• 3 Mart 1924'te Tevhid-i Tedrisat Kanunu (430 sayılı) ile tüm eğitim kurumları Maarif Vekâletine bağlanmış, medreseler kapatılmıştır. Kanunun 4. maddesi gereği din görevlisi yetiştirmek üzere imam-hatip mektepleri ve İstanbul Darülfünunu bünyesinde İlahiyat Fakültesi açılmıştır.
• İmam-hatip mektepleri öğrenci azlığı nedeniyle 1930'da; İlahiyat Fakültesi ise 1933 üniversite reformuyla kapatılmış, yerine kurulan İslam Tetkikleri Enstitüsü de kısa sürede kapanmıştır.
• Okullardaki din dersleri giderek azaltılmış; ilkokullarda 1930'larda programdan çıkarılmış, ortaokul ve liselerden de kaldırılmıştır.
• Diyanet İşleri Başkanlığı 3 Mart 1924'te kurulmuştur; Kur'an kursları Diyanet bünyesinde sürdürülmüştür.

Çok Partili Dönem ve Sonrası

• 1948'de imam ve hatip yetiştirmek üzere on aylık kurslar açılmış; 1949'da ilkokulların 4. ve 5. sınıflarına velinin isteğine bağlı (seçmeli) din dersi konmuş ve Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi kurulmuştur.
• 1951'de yedi ilde (Ankara, İstanbul, Konya, Isparta, Adana, Maraş, Kayseri) İmam-Hatip Okulları açılmıştır. 1956'da ortaokullara seçmeli din dersi konmuş, 1959'da İstanbul'da ilk Yüksek İslam Enstitüsü açılmıştır.
• 1973 Millî Eğitim Temel Kanunu (1739) ile imam-hatip okulları İmam-Hatip Lisesi adını almış ve meslek lisesi statüsü kazanmıştır; mezunlarına yükseköğretime geçiş hakkı tanınmıştır.
• 1982 Anayasası md. 24 ile Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi dersi ilk ve ortaöğretimde zorunlu hale gelmiştir (1982-83 eğitim yılından itibaren).
• Yüksek İslam Enstitüleri 1982'de ilahiyat fakültelerine dönüştürülmüştür.
• 1997'de 8 yıllık kesintisiz zorunlu eğitimle imam-hatip okullarının orta kısımları kapatılmış; 1999'da uygulanan katsayı düzenlemesi meslek lisesi mezunlarını olumsuz etkilemiştir (2011-2012'de kaldırıldı).
• 2012'de 4+4+4 sistemiyle imam-hatip ortaokulları yeniden açılmış; ortaokul ve liselerde Kur'an-ı Kerim, Hz. Muhammed'in Hayatı ve Temel Dini Bilgiler seçmeli dersleri programa alınmıştır.
• AİHM'nin Hasan ve Eylem Zengin/Türkiye (2007) ve Mansur Yalçın/Türkiye (2014) kararları Din Kültürü dersinin içeriği ve muafiyet tartışmalarını gündeme getirmiştir.

Örgün Eğitim Dışında Din Eğitimi

Diyanet İşleri Başkanlığı, Kur'an kursları, hafızlık eğitimi, 4-6 yaş Kur'an kursları (2013'ten itibaren), camilerde vaaz ve irşat, aile ve dini rehberlik büroları ve yaz Kur'an kursları aracılığıyla yaygın din eğitimi hizmeti sunar. Ayrıca cami, aile, medya, vakıf ve dernekler de din eğitiminde etkili kurumlardır. Yükseköğretimde ilahiyat ve İslami ilimler fakülteleri, ilahiyat ön lisans programları ve Uluslararası İlahiyat Programı din eğitimi alanında görev yapar.