Sosyal Öğrenme Kuramı

Sosyal Öğrenme Kuramı (Bandura)

Albert Bandura'ya göre insanlar yalnızca kendi yaşantılarıyla değil, başkalarını gözleyerek ve model alarak da öğrenir. Kuram davranışçılıkla bilişsel yaklaşım arasında bir köprüdür; bu nedenle sosyal-bilişsel kuram olarak da adlandırılır. Bandura'nın Bobo bebek deneyi saldırganlığın model alınarak öğrenildiğini göstermiştir.

Karşılıklı Belirleyicilik

Davranış; birey (bilişsel faktörler), çevre ve davranışın karşılıklı etkileşimiyle belirlenir. Üçü birbirini sürekli etkiler.

Gözleyerek Öğrenmenin Aşamaları

1. Dikkat: Modelin davranışına dikkat edilmesi. Modelin saygınlığı, çekiciliği ve gözleyene benzerliği dikkati artırır.
2. Hatırda tutma: Gözlenen davranışın zihinde sözel ya da imgesel olarak kodlanması.
3. Uygulama (davranışa dönüştürme): Gözlenen davranışın fiziksel olarak yapılması. Gerekli fiziksel yeterlik olmalıdır.
4. Güdülenme: Davranışı sergilemek için istek duyulması; pekiştireç beklentisi belirleyicidir.

Dolaylı Pekiştirme ve Ceza

• Dolaylı pekiştirme: Modelin davranışından dolayı ödüllendirildiğini gören birey o davranışı daha çok yapar.
• Dolaylı ceza: Modelin cezalandırıldığını gören birey o davranıştan kaçınır.
• Öz pekiştirme: Bireyin kendi koyduğu ölçütlere ulaştığında kendini ödüllendirmesi.

Model Almanın Etkileri

• Yeni davranış öğrenme
• Ket vurma: Modelin cezalandırılmasını görünce davranışın baskılanması.
• Ketten kurtulma (çözülme): Daha önce baskılanmış bir davranışın, modelin cezasız kaldığını görünce yapılması.
• Tepkiyi kolaylaştırma: Zaten bilinen bir davranışın modeli görünce yapılması (herkes alkışlayınca alkışlamak).

Öz Yeterlik

Öz yeterlik, bireyin bir görevi başarıyla yerine getirebileceğine olan inancıdır. Kaynakları: doğrudan başarı yaşantıları (en güçlü kaynak), dolaylı yaşantılar (model), sözel ikna ve fizyolojik-duygusal durum.

ÖSYM uyarısı: Arkadaşı ödev yaptığı için övülünce kendisi de ödev yapan öğrenci dolaylı pekiştirme ile öğrenmiştir. Öz yeterliğin en güçlü kaynağı bireyin kendi başarı yaşantılarıdır.