Kısa Vadeli Sigorta Kolları

Sosyal Sigortalar Sistemi (5510 sayılı Kanun)

5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu, sigorta kollarını kısa vadeli (iş kazası ve meslek hastalığı, hastalık, analık) ve uzun vadeli (malullük, yaşlılık, ölüm) olarak ayırır; ayrıca genel sağlık sigortası düzenlenir. Sigortalılar md. 4'e göre üç gruptur: 4/a (hizmet akdiyle çalışanlar), 4/b (kendi adına bağımsız çalışanlar) ve 4/c (kamu idarelerinde çalışan memurlar). Sigortalılık zorunludur; sigortalılık hakkından vazgeçilemez.

İş Kazası (md. 13)

İş kazası; sigortalının işyerinde bulunduğu sırada, işveren tarafından yürütülmekte olan iş nedeniyle, sigortalının işveren tarafından görevle başka bir yere gönderilmesi nedeniyle asıl işini yapmaksızın geçen zamanlarda, emziren kadın sigortalının çocuğuna süt vermek için ayrılan zamanlarda ve sigortalıların işverence sağlanan bir taşıtla işin yapıldığı yere gelip gidilmesi sırasında meydana gelen ve sigortalıyı bedenen veya ruhen engelli hâle getiren olaydır.

• Bildirim (md. 13): İşveren iş kazasını o yer kolluk kuvvetlerine derhâl, Sosyal Güvenlik Kurumuna ise kazadan sonraki üç iş günü içinde bildirmekle yükümlüdür.
• Meslek hastalığı (md. 14): Sigortalının çalıştığı veya yaptığı işin niteliğinden dolayı tekrarlanan bir sebeple veya işin yürütüm şartları yüzünden uğradığı geçici veya sürekli hastalık, bedensel veya ruhsal engellilik hâlleridir.
• Sağlanan haklar: Geçici iş göremezlik süresince günlük geçici iş göremezlik ödeneği; meslekte kazanma gücünü en az yüzde on oranında kaybettiği tespit edilen sigortalıya sürekli iş göremezlik geliri; ölüm hâlinde hak sahiplerine gelir; cenaze ödeneği. İş kazası ve meslek hastalığı sigortasında ayrıca bir prim gün şartı aranmaz.
• Prim: İş kazası ve meslek hastalığı sigortası primi, işyerinin tehlike sınıfına göre belirlenir ve tamamını işveren öder.
• Rücu: Kazanın işverenin kastı veya iş sağlığı ve güvenliği mevzuatına aykırı hareketi sonucu meydana gelmesi hâlinde Kurum yaptığı ödemeleri işverene rücu eder.

Hastalık Sigortası (md. 15-17)

Hastalık, sigortalının iş kazası ve meslek hastalığı dışında kalan ve iş göremezliğine neden olan rahatsızlık hâlidir. Hastalık hâlinde geçici iş göremezlik ödeneği, iş göremezliğin üçüncü gününden başlanarak ödenir; bunun için sigortalının iş göremezliğin başladığı tarihten önceki bir yıl içinde en az doksan gün kısa vadeli sigorta primi bildirilmiş olması gerekir.

Analık Sigortası (md. 15-18)

• Analık hâli: Sigortalı kadının veya sigortalı olmayan karısının ya da kızının gebe kalması, doğurması ve buna bağlı olarak ortaya çıkan rahatsızlıklardır.
• Analık geçici iş göremezlik ödeneği: Doğumdan önceki bir yıl içinde en az doksan gün kısa vadeli sigorta primi bildirilmiş olması şartıyla, doğumdan önceki ve sonraki çalışılmayan süreler için ödenir. İş Kanunu md. 74'e göre kadın işçilerin doğumdan önce sekiz ve doğumdan sonra sekiz hafta olmak üzere toplam on altı hafta süre ile çalıştırılmamaları esastır (çoğul gebelikte doğumdan önceki süreye iki hafta eklenir).
• Emzirme ödeneği: Doğum yapan sigortalı kadına veya sigortalı erkeğin sigortalı olmayan eşinin doğum yapması hâlinde, kanunda belirtilen prim şartıyla canlı doğan her çocuk için emzirme ödeneği verilir.
• Emziren kadın işçiye bir yaşından küçük çocuklarını emzirmeleri için günde toplam bir buçuk saat süt izni verilir; bu süre günlük çalışma süresinden sayılır.