Hicret ve Medine Toplumu

Hicret (622)

Mekke'de baskıların artması ve Akabe biatlarıyla Medine'de uygun bir ortamın oluşması üzerine Müslümanlar gruplar hâlinde Medine'ye (Yesrib) hicret etti. Müşrikler Dârü'n-Nedve'de Hz. Peygamber'i öldürme kararı aldı. Hz. Peygamber, kendisine bırakılan emanetleri sahiplerine vermesi için Hz. Ali'yi yatağında bıraktı ve Hz. Ebû Bekir ile yola çıktı. İkisi üç gün Sevr mağarasında gizlendi.

• Medine yakınındaki Kubâ'da konakladı ve İslam'ın ilk mescidi olan Kubâ Mescidi'ni yaptırdı.
• İlk cuma namazını Rânûnâ vadisinde kıldırdı.
• Medine'de Ebû Eyyûb el-Ensârî'nin evinde yedi ay misafir kaldı.
• Mekke'den göç edenlere Muhâcir, onlara kucak açan Medinelilere Ensâr denir.
• Hicret, Hz. Ömer döneminde hicrî takvimin başlangıcı kabul edildi.

Medine'de Toplumun Kurulması

• Mescid-i Nebevî: İbadet yeri olmasının yanında eğitim, yönetim, elçi kabulü ve istişare merkeziydi.
• Suffe: Mescidin bitişiğinde, kimsesiz ve yoksul sahabilerin kaldığı ve ilim öğrendiği bölüm; İslam'ın ilk yatılı eğitim kurumu sayılır. Burada kalanlara Ashâb-ı Suffe denir.
• Muâhât (kardeşlik): Her muhacir bir ensarla kardeş ilan edildi; muhacirlerin barınma ve geçim sorunu çözüldü, kabile bağının yerine inanç kardeşliği kondu.
• Medine Sözleşmesi (Vesikası): Müslümanlar, Yahudiler ve diğer Medineliler arasında yapılan; din özgürlüğünü, ortak savunmayı ve anlaşmazlıklarda Hz. Peygamber'in hakemliğini öngören yazılı antlaşma. İslam devletinin ilk anayasası niteliğindedir.
• Medine pazarı kuruldu; ticarette hile ve karaborsacılık yasaklandı.
• Medine'de nüfus sayımı yapıldı ve şehrin sınırları belirlendi.

İbadetlerle İlgili Gelişmeler

• Ezan: Hicretin birinci yılında, Abdullah b. Zeyd'in gördüğü rüya üzerine meşru kılındı. İlk müezzin Bilâl-i Habeşî'dir.
• Kıblenin değişmesi: Hicretin ikinci yılında kıble Mescid-i Aksâ'dan Kâbe'ye çevrildi; olayın gerçekleştiği mescide Mescid-i Kıbleteyn denir.
• Hicretin ikinci yılında Ramazan orucu ve zekât farz kılındı; bayram namazları kılınmaya başlandı.

Medine'deki Topluluklar

Medine'de Evs ve Hazrec adlı iki Arap kabilesi ile Benî Kaynukâ, Benî Nadîr ve Benî Kurayza adlı üç Yahudi kabilesi yaşıyordu. Ayrıca inanmadığı hâlde Müslüman görünen münafıklar ortaya çıktı; başlarında Abdullah b. Übey vardı.

Sınav uyarısı: İlk mescit Kubâ Mescidi'dir. Kıblenin değişmesi, oruç ve zekâtın farz kılınması hicretin ikinci yılındadır. Hicrî takvim Hz. Ömer döneminde kabul edilmiştir.