Yasal ve Atanmış Mirasçılar

Yasal Mirasçılar: Zümre Sistemi

Türk miras hukukunda kan hısımlarının mirasçılığı zümre (parantel) sistemine göre belirlenir. Önceki zümrede mirasçı varsa sonraki zümre mirasçı olamaz.

• Birinci zümre (md. 495): Mirasbırakanın altsoyu (çocuklar, torunlar). Çocuklar eşit paylarla mirasçı olur; mirasbırakandan önce ölmüş çocuğun yerine onun altsoyu geçer (halefiyet).
• İkinci zümre (md. 496): Altsoy yoksa mirasbırakanın ana ve babası eşit paylarla; önce ölmüş olanın yerine onun altsoyu (kardeşler, yeğenler) geçer.
• Üçüncü zümre (md. 497): Altsoy ve ana-baba zümresi yoksa büyük ana ve büyük babalar; önce ölenin yerine altsoyu (amca, hala, dayı, teyze) geçer. Bu zümrede mirasçılık büyük ana-babaların çocuklarıyla sona erer (kuzenler mirasçı olmaz).

Sağ Kalan Eşin Mirası (md. 499)

• Altsoyla birlikte mirasçı olursa mirasın dörtte biri,
• Ana ve baba zümresiyle birlikte yarısı,
• Büyük ana ve büyük babalar ile onların çocuklarıyla birlikte dörtte üçü,
• Bunlar da yoksa mirasın tamamı eşe kalır.

Diğer Yasal Mirasçılar

Evlatlık ve altsoyu, evlat edinene kan hısımı gibi mirasçı olur (evlat edinen ise evlatlığın mirasçısı olmaz). Mirasçı bırakmadan ölen kişinin mirası Devlete kalır (md. 501).

Atanmış Mirasçılar ve Ölüme Bağlı Tasarruflar

Mirasbırakan, saklı paylara dokunmamak koşuluyla tasarruf edebileceği kısım üzerinde ölüme bağlı tasarrufta bulunabilir.

• Vasiyetname: Tek taraflı ölüme bağlı tasarruf. Ehliyet: ayırt etme gücüne sahip ve 15 yaşını doldurmuş olmak. Türleri: resmî (memur ve iki tanıkla), el yazılı (baştan sona el yazısı, yıl-ay-gün tarihli, imzalı) ve sözlü (olağanüstü durumlarda iki tanığa; tehlike geçtikten sonra bir ay içinde geçerliliğini yitirir).
• Miras sözleşmesi: İki taraflı ölüme bağlı tasarruf; geçerliliği için resmî vasiyetname şeklinde düzenlenmesi gerekir, taraflar iradelerini iki tanık önünde açıklar. Ehliyet: ergin ve ayırt etme gücüne sahip olmak (kısıtlı olmamak).
• Tasarruf türleri: Mirasçı atama (mirasın tamamı veya oranı), belirli mal bırakma (vasiyet alacaklısı yalnız alacak hakkı kazanır), vakıf kurma, mirasçılıktan çıkarma, ikinci mirasçı atama.

Mirasçılıktan Çıkarma (md. 510)

Mirasçı, mirasbırakana veya yakınlarına karşı ağır bir suç işlemişse ya da aile hukukundan doğan yükümlülüklerini önemli ölçüde yerine getirmemişse, saklı paylı mirasçı mirasçılıktan çıkarılabilir. Çıkarma sebebi tasarrufta belirtilmelidir.