Test Teknikleri

Ölçme Araçlarının Nitelikleri

• Geçerlik: Testin ölçmek istediği özelliği ölçmesi. Türleri: kapsam (içerik), yapı (faktör analizi, yakınsak-ayırt edici geçerlik), ölçüt-bağıntılı (uygun ölçek / yordama geçerliği), görünüş geçerliği.
• Güvenirlik: Ölçmelerin tutarlılığı ve hatadan arınıklığı. Yöntemler: test-tekrar test (kararlılık), paralel (eşdeğer) formlar, iki yarı (Spearman-Brown), iç tutarlılık (KR-20, KR-21, Cronbach alfa), puanlayıcılar arası güvenirlik.
• Güvenirlik geçerliğin ön koşuludur; güvenilir olmayan bir test geçerli olamaz ama güvenilir test geçerli olmayabilir.
• Kullanışlılık: Uygulama, puanlama ve yorumlamanın kolaylığı, maliyet ve zaman.
• Standartlaştırma ve norm: Aynı yönergeler, süre ve koşullarla uygulama; bireyin puanı norm grubuyla karşılaştırılır (yüzdelik, z ve T puanı, stanin).

Testlerin Sınıflandırılması

• Uygulanış biçimine göre: bireysel / grup testleri.
• Yanıt biçimine göre: sözel / performans (sözel olmayan) testleri.
• Süreye göre: hız testleri / güç testleri.
• Yorumlamaya göre: norm-dayanaklı / ölçüt-dayanaklı.
• Ölçtüğü özelliğe göre: zekâ, yetenek, başarı, ilgi, kişilik, değer testleri.

Zekâ ve Yetenek Testleri

• Stanford-Binet: Zekâ yaşı kavramı; oranlı zekâ bölümü ZB = (zekâ yaşı / takvim yaşı) × 100.
• Wechsler ölçekleri: WPPSI (okul öncesi), WISC-R / WISC-IV (6-16 yaş; Türkiye'de RAM'larda yaygın), WAIS (yetişkin). Sapma zekâ bölümü: ortalama 100, standart sapma 15.
• Okul öncesi ve ilkokulda tarama: Denver II gelişimsel tarama, Metropolitan okul olgunluğu, Peabody resim-kelime, Goodenough-Harris bir insan çiz.
• Kültürden arınık testler: Raven Progresif Matrisler, Cattell.
• Yetenek (özel/çok faktörlü) testleri: GATB (genel yetenek test bataryası), DAT (ayırt edici yetenek testi).

İlgi, Kişilik ve Değer Envanterleri

• İlgi: Kuder Mesleki Tercih Kaydı, Strong İlgi Envanteri, Holland Kendini Değerlendirme (RIASEC), Türkiye'de MEB Mesleki Eğilim Belirleme Testi; lise öğrencilerine Akademik Benlik Kavramı Ölçeği.
• Objektif kişilik testleri: MMPI (Minnesota Çok Yönlü Kişilik Envanteri), Kaliforniya Psikolojik Envanteri (CPI), 16 PF, Eysenck Kişilik Envanteri, Beck Depresyon/Kaygı Envanterleri.
• Projektif testler: Belirsiz uyaranlara verilen yanıtlarla bilinçdışı süreçleri yorumlar: Rorschach mürekkep lekesi, TAT (Tematik Algı Testi), CAT (Çocuklar için Algı Testi), cümle tamamlama, aile/ağaç/insan çizimi. Uygulama ve yorum uzmanlık ister; geçerlik-güvenirlik görece düşüktür.
• Değerler: Allport-Vernon-Lindzey Değerler Çalışması.

Test Kullanımında Etik

• Test, bireyin yararına ve yetkin kişi tarafından kullanılır; sonuçlar gizlidir ve bireyin anlayacağı dille yorumlanır.
• Test puanı tek başına karar dayanağı yapılmaz, diğer bilgilerle birlikte değerlendirilir. Etiketlemeden kaçınılır.