Türk Dili ve Edebiyatı Alan Bilgisi
Eski Türk Edebiyatı
Yüzyıllara Göre Divan Şairleri
Son güncelleme: 3 Ekim 2026
XIII-XIV. Yüzyıl (Oluşum Dönemi)
- Hoca Dehhani: Anadolu'da bilinen ilk divan şairi; din dışı (dünyevi) konulu şiirler; Selçuklu Şehnamesi.
- Kadı Burhaneddin: Tuyuğ türünün usta ismi; Azerbaycan sahası etkisi.
- Ahmedi: İskendername (içinde Dasitan-ı Tevarih-i Mülûk-i Âl-i Osman; ilk manzum Osmanlı tarihi).
- Gülşehri (Mantıku't-Tayr çevirisi), Âşık Paşa (Garibname), Nesimi (Hurufilik).
XV. Yüzyıl (Gelişme Dönemi)
- Şeyhi: Harname (eşeğin başından geçenler; fabl özellikli, mizahi-hicvi mesnevi), Hüsrev ü Şirin çevirisi.
- Süleyman Çelebi: Vesiletü'n-Necat (Mevlid); Hz. Muhammed'in doğumu.
- Ahmet Paşa, Necati (atasözü ve deyimleri şiire katan; mahallileşmenin öncülerinden), Ali Şir Nevai (Çağatay; Hamse, Mahbubu'l-Kulub, Muhakemetü'l-Lugateyn), Ahmed-i Dâî, Yazıcıoğlu Mehmed (Muhammediye).
XVI. Yüzyıl (Klasik Dönem - Altın Çağ)
- Fuzuli: Azerbaycan sahası; lirizmin ve aşkın şairi; tasavvufi aşk. Türkçe, Arapça ve Farsça divanları; Leyla vü Mecnun (mesnevi), Su Kasidesi (naat), Şikâyetname (mektup; mensur), Hadikatü's-Süeda (Kerbela olayı; mensur), Beng ü Bade (münazara).
- Baki: "Sultanü'ş-şuara"; Kanuni Mersiyesi (terkib-i bend); rindane gazeller; İstanbul Türkçesinin söyleyiş güzelliği.
- Hayali, Taşlıcalı Yahya (Şah u Geda, Yusuf u Züleyha; hamse sahibi), Lamii Çelebi (hamse; Bursa Şehrengizi), Zati, Hayreti, Nev'i.
- Bağdatlı Ruhi (Terkib-i bend), Fuzuli ve Baki ile klasik şiir zirveye ulaştı.
XVII. Yüzyıl
- Nef'i: Kaside ustası; övgüde de yergide de abartılı; Siham-ı Kaza (hiciv). Hicivleri yüzünden öldürüldü.
- Nabi: Hikemi (didaktik-öğretici) tarzın kurucusu; Hayriye (oğluna öğütler; mesnevi), Hayrabad, Tuhfetü'l-Haremeyn (hac yolculuğu; mensur-manzum).
- Şeyhülislam Yahya (rindane gazeller), Naili (sebk-i Hindi'nin önemli temsilcisi), Neşati, Veysi (nesir), Nergisi.
- Sebk-i Hindi (Hint üslubu): İnce hayaller, girift anlamlar, kapalı ifade; XVII. yüzyılda yaygınlaştı.
XVIII. Yüzyıl
- Nedim: Lale Devri şairi; mahallileşme (İstanbul'un gündelik hayatını, mesire yerlerini, halk söyleyişini şiire taşıma); şarkı türünü geliştirdi; Sadabad şiirleri.
- Şeyh Galip: Mevlevi şeyhi; sebk-i Hindi'nin son büyük temsilcisi; Hüsn ü Aşk (mesnevi; Fuzuli'nin Leyla vü Mecnun'una alternatif olarak yazdığını belirtir).
- Koca Ragıp Paşa (hikemi tarz), Sünbülzade Vehbi (Lutfiyye; Tuhfe-i Vehbi sözlüğü), Enderunlu Fazıl (Hubanname, Zenanname).
XIX. Yüzyıl
Enderunlu Vasıf (şarkılarında halk söyleyişi, mahallileşme), Keçecizade İzzet Molla (Mihnet-i Keşan), Leskofçalı Galip, Yenişehirli Avni. Bu yüzyılda divan şiiri etkisini yitirmeye başladı; Tanzimat ile Batı etkisindeki edebiyat öne çıktı.
Bu konudan soru çöz
Uygulamada çözdüğün her soru netine işlenir, yanlışların akıllı tekrar kutusuna girer.