Özel Eğitim Mevzuatı

Temel Yasal Dayanaklar

• T.C. Anayasası Madde 42: "Devlet, durumları sebebiyle özel eğitime ihtiyacı olanları topluma yararlı kılacak tedbirleri alır."
• 1739 sayılı Millî Eğitim Temel Kanunu: Fırsat ve imkân eşitliği; özel eğitime ve korunmaya muhtaç çocukların yetiştirilmesi için tedbir alınması.
• 573 sayılı Özel Eğitim Hakkında Kanun Hükmünde Kararname (1997): Türk özel eğitim sisteminin temel düzenlemesi; özel eğitimin genel amaçları ve ilkeleri, okul öncesi özel eğitimin zorunlu olması, BEP, kaynaştırma ve aile katılımı ilkelerini getirir.
• 5378 sayılı Engelliler Hakkında Kanun (2005): Engellilerin eğitim, istihdam, erişilebilirlik hakları; eğitim hakkının engellilik gerekçesiyle engellenemeyeceği.
• 222 sayılı İlköğretim ve Eğitim Kanunu ve BM Engelli Hakları Sözleşmesi (Türkiye 2009'da onaylamıştır).
• Özel Eğitim Hizmetleri Yönetmeliği (2018, güncellemeleriyle): Uygulamaların ayrıntılı düzenlemesi.

573 Sayılı KHK'nin Temel İlkeleri

• Özel eğitim gerektiren tüm bireyler, ilgi, istek, yeterlik ve yetenekleri doğrultusunda özel eğitim hizmetlerinden yararlandırılır.
• Özel eğitime erken yaşta başlanması esastır.
• Özel eğitim hizmetleri, bireyleri sosyal ve fiziksel çevrelerinden mümkün olduğu kadar ayırmadan planlanır; en az sınırlandırılmış ortam ve öncelikle akranlarıyla birlikte (kaynaştırma).
• Eğitsel performansa dayalı BEP hazırlanır; eğitim kesintisiz sürdürülür.
• Ailelerin eğitim sürecinin tüm aşamalarına etkin katılımı sağlanır.
• Özel eğitime ihtiyacı olan bireylerin topluma uyumu ve kendi kendine yeterli hâle gelmesi amaçlanır.

Özel Eğitim Hizmetleri Yönetmeliği'nden Önemli Hükümler

• Okul öncesi: 37-66 ay arası özel eğitim gereksinimi olan çocuklar için okul öncesi eğitim zorunludur; 0-36 ay için erken çocukluk eğitimi.
• Özel eğitim kurumları: Özel eğitim anaokulu, özel eğitim uygulama okulu (I., II., III. kademe; orta ve ağır düzey zihinsel yetersizlik ve OSB), işitme/görme engelliler ilkokul ve ortaokulları, özel eğitim meslek okulu, BİLSEM.
• Kurullar: RAM'da Özel Eğitim Değerlendirme Kurulu; okulda BEP Geliştirme Birimi; okul özel eğitim hizmetleri kurulu.
• Evde eğitim ve hastane ilkokulu/ortaokulu: Sağlık sorunu nedeniyle örgün eğitimden yararlanamayan bireyler için (sağlık kurulu raporuyla).
• Sınıf mevcutları: Özel eğitim sınıflarında öğrenci sayısı yetersizlik türüne göre sınırlıdır (ör. hafif düzeyde zihinsel yetersizlik özel eğitim sınıfları 10, OSB sınıfları 4 öğrenciyi geçemez).
• Özel eğitim alan öğrencilere ücretsiz ulaşım ve ilgili kurumlarda öğle yemeği desteği sağlanır.
• Özel eğitim ve rehabilitasyon merkezlerinde (ÖERM) verilen destek eğitim giderleri devletçe karşılanır.