Etik İlkeler ve Yasal Düzenlemeler

Temel Etik İlkeler

• Özerkliğe saygı: Danışanın kendi kararlarını verme hakkı.
• Zarar vermeme (non-maleficence) ve yarar sağlama (beneficence).
• Adalet: Hizmetin ayrım gözetmeksizin herkese eşit sunulması.
• Sadakat / güvenilirlik: Verilen sözlere bağlılık, güven ilişkisinin korunması.
• Doğruluk ve mesleki yeterlik: Danışman yalnızca eğitimini aldığı alanda hizmet verir; yeterlik dışındaki durumlarda sevk eder.
• Türkiye'de Türk Psikolojik Danışma ve Rehberlik Derneği (TPDRD) Etik Kuralları esas alınır.

Gizlilik

• Danışmada paylaşılan bilgiler danışanın izni olmadan başkalarıyla paylaşılmaz; kayıtlar güvenli biçimde saklanır.
• Gizliliğin sınırları: Danışanın kendisi ya da başkası için ciddi ve yakın tehlike (intihar, şiddet), çocuk istismarı ve ihmali şüphesi, mahkeme kararı, bulaşıcı ve ölümcül hastalık durumları.
• Bilgilendirilmiş onam: Danışma sürecinin amacı, yöntemi, gizliliğin sınırları ve hakları hakkında danışanın bilgilendirilmesi; reşit olmayanlarda veli onayı da gözetilir.
• Grup çalışmalarında gizlilik danışman tarafından tam güvence altına alınamaz; üyelere bu belirtilir.

Çoklu (İkili) İlişkiler ve Sınırlar

• Danışmanın danışanla danışma dışı (akrabalık, ticari, romantik, arkadaşlık) ilişki kurması etik dışıdır; okulda kaçınılmaz durumlarda sınırlar açıkça belirlenir.
• Hediye kabulü, danışmanın kendi değerlerini dayatması ve danışanı kendi çıkarı için kullanması etik ihlaldir.
• Süpervizyon ve sürekli mesleki gelişim, etik uygulamanın güvencesidir.

Yasal Düzenlemeler

• 1739 sayılı Millî Eğitim Temel Kanunu: Rehberlik hizmetlerinin eğitim sisteminin bir parçası olduğunu ve öğrencilerin ilgi, yetenek ve kabiliyetleri doğrultusunda yönlendirilmesini düzenler.
• MEB Rehberlik ve Psikolojik Danışma Hizmetleri Yönetmeliği: Okul rehberlik servisi, RAM ve görevlerin tanımı.
• 573 sayılı KHK ve Özel Eğitim Hizmetleri Yönetmeliği: Özel gereksinimli bireylerin tanılanması ve yerleştirilmesi; RAM'ın rolü.
• 5395 sayılı Çocuk Koruma Kanunu: Korunma ihtiyacı olan ve suça sürüklenen çocuklar; danışmanlık, eğitim, bakım, sağlık ve barınma tedbirleri.
• İhbar yükümlülüğü: Çocuğa yönelik istismar şüphesinde öğretmen ve psikolojik danışman yasal olarak bildirim yapmakla yükümlüdür (TCK 279, 280); bildirim okul idaresi aracılığıyla adli makamlara yapılır.
• 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu (KVKK): Öğrenci kayıtlarının ve özel nitelikli kişisel verilerin korunması.