Kaynaştırma/Bütünleştirme

Tanım ve Dayanaklar

• Kaynaştırma / bütünleştirme: Özel eğitim gereksinimi olan bireylerin eğitimlerini, destek eğitim hizmetleri sağlanarak akranlarıyla birlikte genel eğitim ortamlarında (resmî ve özel okul öncesi, ilkokul, ortaokul, lise ve yaygın eğitim kurumlarında) sürdürmesidir.
• En az kısıtlayıcı ortam ilkesi: Birey, gereksinimleri karşılanabildiği ölçüde akranlarıyla birlikte ve genel eğitim ortamına en yakın yerde eğitim almalıdır.
• Kapsayıcı eğitim (inclusion): Kaynaştırmanın ötesinde, okulun tüm çeşitliliğe göre yeniden yapılandırılmasını ve her öğrencinin aidiyetini hedefler. Salamanca Bildirgesi (UNESCO, 1994) ve BM Engelli Hakları Sözleşmesi (2006) kapsayıcı eğitimi destekler.
• Tam zamanlı kaynaştırma (gün boyu genel sınıfta) ve yarı zamanlı kaynaştırma (özel eğitim sınıfındaki öğrencinin bazı dersleri genel sınıfta alması).

Kaynaştırmanın Yararları ve Başarı Koşulları

• Yararlar: Akranlardan model alma, sosyal ve iletişim becerilerinde gelişme, damgalanmanın azalması; normal gelişim gösteren öğrencilerde farklılıklara saygı, empati ve yardımlaşma.
• Başarı koşulları: Öğretmenin olumlu tutumu ve bilgisi, öğrencinin ve sınıfın hazırlanması, ailelerin bilgilendirilmesi, BEP ve uygun destek hizmetler, sınıf mevcudunun düzenlenmesi, iş birliği (genel eğitim öğretmeni-özel eğitim öğretmeni-rehberlik).
• Yönetmeliğe göre kaynaştırma öğrencisi olan sınıflarda sınıf mevcudu azaltılır: okul öncesinde 10, ilk ve ortaöğretimde 25 öğrenciyi geçmemesi; bir sınıfa en fazla iki kaynaştırma öğrencisi yerleştirilmesi esastır.

Destek Hizmetler

• Destek eğitim odası: Kaynaştırma öğrencilerine ve özel yetenekli öğrencilere bireysel ya da küçük grupla verilen ek eğitim; haftalık ders saatinin %40'ını geçmeyecek şekilde planlanır; özel eğitim öğretmeni ya da alan öğretmeni tarafından verilir.
• Sınıf içi yardım (gezerek ya da sınıf içinde danışmanlık), özel eğitim danışmanlığı (genel eğitim öğretmenine danışmanlık), araç-gereç ve materyal desteği, ulaşım hizmeti.
• Ortak öğretim (co-teaching): Genel eğitim ve özel eğitim öğretmeninin aynı sınıfta birlikte öğretmesi (biri öğretir biri destekler, istasyon, paralel, alternatif, takım öğretimi).

Sınıf İçi Uygulamalar

• Akran aracılı öğretim ve işbirlikli öğrenme, akran öğreticiliği; sosyal kabulü artırma etkinlikleri.
• Öğrenme için evrensel tasarım (UDL): Çoklu temsil, çoklu eylem ve ifade, çoklu katılım yolları.
• Farklılaştırılmış öğretim, öğretimsel uyarlamalar (içerik, materyal, süre, ortam, değerlendirme).
• Normal gelişim gösteren öğrencilerin farklılıklara ilişkin bilgilendirilmesi ve olumsuz tutumların değiştirilmesi.