Zekât ve Sadaka

Zekât

Zekât, sözlükte artma, temizlenme ve bereket demektir. Terim olarak dinen zengin sayılan Müslümanın, malının belirli bir bölümünü Allah rızası için Kur'an'da belirtilen kişilere vermesidir. Mali bir ibadettir ve hicretin 2. yılında farz kılınmıştır.

Yükümlülük Şartları

• Müslüman, akıllı, ergen ve hür olmak (Hanefîlere göre).
• Nisap miktarı mala sahip olmak. Nisap: 80,18 gram altın veya bu değerde para ve ticaret malı; koyun-keçide 40, sığırda 30, devede 5 baş.
• Malın nâmî (artıcı) olması.
• Malın üzerinden bir kamerî yıl geçmesi (havelân-ı havl).
• Malın borçtan ve aslî ihtiyaçlardan (ev, ev eşyası, binek, meslek aletleri) fazla olması.

Zekât Oranları

• Altın, gümüş, para ve ticaret mallarında kırkta bir (% 2,5).
• Toprak ürünlerinde (öşür): emeksiz/doğal sulanan arazide onda bir, emek ve masrafla sulanan arazide yirmide bir. Öşürde yıl geçme şartı aranmaz.
• Maden ve definelerde beşte bir.

Zekâtın Verileceği Yerler (Tevbe 60)

1. Fakirler
2. Miskinler (hiçbir şeyi olmayanlar)
3. Âmiller (zekât toplamakla görevli memurlar)
4. Müellefe-i kulûb (kalpleri İslam'a ısındırılacak olanlar)
5. Rikâb (özgürlüğünü kazanmak isteyen köleler)
6. Gârimîn (borçlular)
7. Fî sebîlillâh (Allah yolunda olanlar)
8. İbnü's-sebîl (yolda kalmış yolcular)

Zekât Verilemeyenler

Kişinin usûlü (anne, baba, dedeler, nineler), fürûu (çocuklar, torunlar), eşi, zenginler ve gayrimüslimler. Kardeş, amca, hala, dayı, teyze gibi akrabalara fakir iseler verilebilir.

Sadaka Çeşitleri

• Sadaka-i fıtır (fitre): Hanefîlere göre vaciptir. Nisap miktarı mala sahip olan herkes verir; malın artıcı olması ve üzerinden yıl geçmesi şartı aranmaz. Bayram namazından önce verilmesi uygundur.
• Nafile sadaka: Gönüllü yapılan her türlü maddi-manevi iyilik.
• Sadaka-i câriye: Faydası süren, sevabı ölümden sonra da devam eden hayır (çeşme, okul, vakıf gibi).

Sınav uyarısı: Zekâtta nâmî olma ve yıl geçme şartı aranır; fitrede aranmaz. Zekât sınıfları sekizdir. Usûl ve fürûa zekât verilmez.