Dava Açma Süreleri ve Ön İnceleme

Dava Açma Süreleri (İYUK md. 7)

• Genel süre: Danıştay'da ve idare mahkemelerinde 60 gün, vergi mahkemelerinde 30 gündür (özel kanunlarda ayrı süre yoksa).
• Başlangıcı: İdari uyuşmazlıklarda yazılı bildirimin yapıldığı tarihi izleyen gün; vergi uyuşmazlıklarında tahakkuku, cezalarda tebliği izleyen gün.
• İlanı gereken düzenleyici işlemler: Süre ilan tarihini izleyen günden başlar. Düzenleyici işlemin uygulanması üzerine, ilgili düzenleyici işlem ya da uygulama işlemi veya her ikisi birlikte dava konusu yapılabilir.
• Bireysel işlemlerin ilanı, ilgililere ayrıca tebliğ yapılmasına engel değildir; bu durumda süre tebliğ tarihinden işler.

Sürelerin Hesaplanması (md. 8)

Süreler tebliğ, ilan veya tahakkuk tarihini izleyen günden başlar. Sürenin son günü tatil gününe rastlarsa süre, tatili izleyen ilk iş günü mesai saati bitiminde sona erer. Adli tatil süreleri idari yargıda da sürelerin hesabında dikkate alınır.

İdari Makamların Sükûtu (md. 10)

İlgililer, haklarında idari dava açılabilmesi için bir işlem veya eylem yapılması için idari makamlara başvurabilir. Otuz gün içinde cevap verilmezse istek reddedilmiş sayılır (zımni ret). İlgililer bu sürenin bitiminden itibaren dava açma süresi içinde dava açabilir. Kesin olmayan bir cevap verilirse ilgili bunu ret sayarak dava açabilir veya kesin cevabı bekleyebilir; ancak bekleme süresi başvuru tarihinden itibaren altı ayı geçemez.

Üst Makamlara Başvuru (md. 11)

İlgililer tarafından idari dava açılmadan önce, idari işlemin kaldırılması, geri alınması, değiştirilmesi veya yeni bir işlem yapılması üst makamdan, üst makam yoksa işlemi yapan makamdan dava açma süresi içinde istenebilir. Bu başvuru işlemekte olan dava açma süresini durdurur. Otuz gün içinde cevap verilmezse istek reddedilmiş sayılır; ret hâlinde süre kaldığı yerden işlemeye devam eder.

Tam Yargı Davalarında Ön Başvuru (md. 13)

İdari eylemlerden hakları ihlal edilenler, dava açmadan önce bu eylemleri öğrendikleri tarihten itibaren bir yıl ve her hâlde eylem tarihinden itibaren beş yıl içinde ilgili idareye başvurarak haklarının yerine getirilmesini istemek zorundadır. İsteğin kısmen veya tamamen reddi hâlinde bildirim tarihinden, otuz gün cevap verilmezse bu sürenin bittiği tarihten itibaren dava açma süresi içinde dava açılabilir.

Ön İnceleme (md. 14)

Dilekçeler, daire başkanı veya mahkeme başkanınca görevlendirilecek üye ya da tek hâkim tarafından şu yönlerden sırasıyla incelenir: görev ve yetki, idari davaya konu olabilecek kesin ve yürütülmesi gereken bir işlem bulunup bulunmadığı, ehliyet, idari merci tecavüzü, süre aşımı, husumet, dilekçenin 3. ve 5. maddelere uygun olup olmadığı. Kanuna aykırılık yoksa dilekçe tebliğe çıkarılır; aksi hâlde md. 15'e göre karar verilir (ret, gönderme, yenileme). Ön inceleme kararı ile dilekçe bir kez yenilenebilir; yenilenen dilekçe 30 gün içinde verilir.