Beceriler ve Değerler

Maarif Modelinde Beceriler

Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli, becerileri birbirini tamamlayan birkaç grupta ele alır:

• Kavramsal beceriler: Bilgiyi işleme ve düşünme becerileri. Temel beceriler (bilgi toplama, gözlem, sınıflama gibi), bütünleşik beceriler (çözümleme, sorgulama, yorumlama gibi) ve üst düzey düşünme becerileri (eleştirel düşünme, problem çözme, yaratıcı düşünme, karar verme, akıl yürütme) olarak kademelenir.
• Alan becerileri: Her dersin kendine özgü becerileri; ör. matematikte matematiksel akıl yürütme, tarihte tarihsel empati ve kronolojik düşünme.
• Sosyal-duygusal öğrenme becerileri: Benlik becerileri (öz farkındalık, öz düzenleme), sosyal yaşam becerileri (iletişim, işbirliği, sosyal farkındalık) ve bunları bütünleştiren beceriler (uyum, esneklik, sorumlu karar verme).
• Okuryazarlık becerileri: Bilgi okuryazarlığı, dijital okuryazarlık, finansal okuryazarlık, görsel okuryazarlık, kültür okuryazarlığı, vatandaşlık okuryazarlığı, veri okuryazarlığı, sürdürülebilirlik okuryazarlığı ve sanat okuryazarlığı gibi alanlar.

Eğilimler

Eğilim, bireyin becerilerini kullanma isteği ve alışkanlığıdır. Model; merak, bağımsızlık, azim, sorumluluk, empati, açık fikirlilik ve özgüven gibi eğilimleri benlik, sosyal ve entelektüel eğilimler olarak gruplar. Bir becerinin varlığı tek başına yetmez; o beceriyi kullanma eğilimi de geliştirilmelidir.

Değerler

Modelde değerler, öğretim programlarına yayılan kök değerler olarak tanımlanır. Adalet, aile bütünlüğü, arkadaşlık, dürüstlük, merhamet, saygı, sabır, sorumluluk, vatanseverlik, yardımseverlik ve estetik bu değerler arasında yer alır.

Erdem-Değer-Eylem Çerçevesi

• Erdem: Bireyin karakterinde kalıcı hâle gelmiş iyi nitelikler.
• Değer: Bireyin ve toplumun doğru ve önemli kabul ettiği ilkeler.
• Eylem: Değerin davranışa dönüşmesi.

Değer eğitimi, ayrı bir ders olarak değil, tüm derslerin içeriğine ve öğrenme ortamına yayılarak yürütülür; öğretmenin model olması belirleyicidir.

ÖSYM uyarısı: Eleştirel düşünme ve problem çözme üst düzey düşünme becerileridir. Bir beceriyi bilmekle onu kullanma isteği ayrıdır; ikincisi “eğilim” kavramıyla ifade edilir.