Sınıf Yönetimi Yaklaşımları

Sınıf Yönetimi Nedir?

Sınıf yönetimi; öğrenmenin gerçekleşmesi için uygun fiziksel ve sosyal ortamın oluşturulması, zamanın, kuralların ve ilişkilerin düzenlenmesidir. Amaç disiplin sağlamaktan çok öğrenme için zaman ve ortam yaratmaktır.

Sınıf Yönetimi Modelleri

• Geleneksel (tepkisel) model: Davranış problemleri ortaya çıktıktan sonra müdahale edilir; ödül-ceza ve otoriteye dayanır.
• Önleyici model: Problemler ortaya çıkmadan önce kurallar ve ortam düzenlenerek önlenir. Kounin bu modelin öncüsüdür.
• Gelişimsel model: Öğrencinin gelişim özellikleri dikkate alınarak yönetim yapılır.
• Tepkisel – önleyici – gelişimsel sıralaması, çağdaş anlayışa doğru bir gelişimi gösterir.

Kounin'in Kavramları

• Her yerde hazır bulunma (withitness): Öğretmenin sınıfta olan her şeyden haberdar olduğunu öğrencilere hissettirmesi.
• Aynı anda birden fazla işle ilgilenme (overlapping)
• Dalga etkisi (ripple effect): Bir öğrenciye yapılan uyarının diğer öğrencileri de etkilemesi.
• Akıcılık ve ivme: Dersin kesintisiz ve uygun hızda ilerlemesi.

Diğer Kuramcılar

• Canter – Güvenli (atılgan) disiplin: Öğretmen kuralları açıkça belirler ve tutarlı biçimde uygular; ne saldırgan ne edilgendir.
• Glasser – Seçim kuramı / gerçeklik terapisi: Öğrenci davranışlarını kendisi seçer ve sorumluluğunu alır; temel ihtiyaçlar karşılanırsa sorunlar azalır.
• Dreikurs – Mantıksal sonuçlar: Yanlış davranışların arkasında dikkat çekme, güç gösterme, öç alma ve yetersizlik gösterme amaçları vardır.
• Gordon – Etkili öğretmenlik: “Ben dili” kullanımı ve etkin dinleme önerilir.

Liderlik Stilleri

Otoriter, demokratik ve serbest bırakıcı (laissez-faire) liderlik stilleri sınıf iklimini belirler. Demokratik stil, katılımı ve sorumluluğu en çok geliştiren stildir.

ÖSYM uyarısı: Sınıfın arka sırasında konuşan öğrenciye tahtaya yazarken dönmeden uyarı yapan öğretmen “her yerde hazır bulunma”; bir öğrenciye yapılan uyarıdan diğerlerinin de etkilenmesi “dalga etkisi”dir.