Dil ve Bedensel Gelişim

Dil Gelişimi

Dil, düşünceleri ve duyguları semboller aracılığıyla ifade etme sistemidir. Dilin öğeleri: ses bilgisi (fonoloji), biçim bilgisi (morfoloji), söz dizimi (sentaks), anlam bilgisi (semantik) ve kullanım bilgisi (pragmatik).

Dil Gelişim Evreleri

• Ağlama ve agulama (0-6 ay): Ünlü sesler çıkarılır.
• Babıldama (6-12 ay): Ünlü-ünsüz hece tekrarları (ba-ba, ma-ma).
• Tek sözcük evresi (12-18 ay): Tek kelimeyle bir cümle anlamı verilir (holofrastik konuşma). “Su” = “Su istiyorum.”
• İki sözcük – telgraf konuşma (18-24 ay): Ek ve bağlaçlar olmadan iki kelime (“Anne gel”).
• Gelişmiş cümleler (2-5 yaş): Kelime dağarcığı hızla artar; dilbilgisi kuralları kazanılır.

Dil Gelişimine İlişkin Kavramlar

• Aşırı genelleme (aşırı düzenleme): Dil kuralının istisnalara da uygulanması.
• Aşırı genişletme: Bir kelimenin geniş bir kategori için kullanılması (her dört ayaklıya “kedi” demek).
• Aşırı daraltma: Bir kelimenin dar anlamda kullanılması (yalnızca kendi kedisine “kedi” demek).
• Ben merkezci konuşma (Piaget) ve özel konuşma (Vygotsky)

Dil Edinimi Kuramları

• Davranışçı (Skinner): Dil taklit ve pekiştirmeyle öğrenilir.
• Doğuştancı (Chomsky): İnsan doğuştan bir dil edinim düzeneğine (LAD) sahiptir.
• Etkileşimci: Doğuştan yatkınlık ve çevresel etkileşim birlikte belirleyicidir.

Bedensel (Fiziksel-Motor) Gelişim

• Kaba motor beceriler: Büyük kas gruplarını kullanan beceriler (yürüme, koşma, zıplama).
• İnce motor beceriler: Küçük kasları ve göz-el koordinasyonunu gerektiren beceriler (makas kullanma, yazı yazma).
• Kaba motor beceriler ince motor becerilerden önce gelişir.
• Ergenlik: Hızlı büyüme atılımı kızlarda erkeklerden yaklaşık iki yıl önce başlar. Erken ya da geç olgunlaşma benlik algısını etkiler.

ÖSYM uyarısı: “Gittim, geldim” kuralını öğrenen çocuğun “yedim” yerine “yiyedim” gibi kurala göre hatalı türetmesi aşırı genellemedir. Telgraf konuşma iki sözcük evresinin özelliğidir.