Avukatın Hak ve Yükümlülükleri

Avukatın Görevleri ve Tekel Hakkı (md. 35)

Kanun işlerinde mütalaa vermek, mahkeme ve hakem veya resmî kurumlar önünde gerçek ve tüzel kişilerin haklarını dava etmek ve savunmak, adli işlemleri takip etmek, bu hususlara ilişkin bütün evrakı düzenlemek baroda kayıtlı avukatlara aittir. Ancak kişiler, davalarını kendileri takip edebilir. Kanunda belirtilen yapı kooperatifleri, belirli sayıda konutu olan siteler, şirketler gibi kuruluşlar sözleşmeli avukat bulundurmakla yükümlüdür (md. 35/3).

Avukatın Hakları

• Dosya inceleme (md. 46): Avukat, vekâletname olmaksızın dava ve takip dosyalarını inceleyebilir; örnek almak için vekâletname gerekir (ceza soruşturmasında kısıtlama kararı saklıdır).
• Bilgi ve belge isteme: Avukat, görevini yaparken kamu kurum ve kuruluşlarından bilgi ve belge isteyebilir.
• Avukatın korunması (md. 57): Avukatlara karşı görevleri sırasında veya görevlerinden dolayı işlenen suçlar, hâkimlere karşı işlenmiş gibi kovuşturulur.
• Soruşturma usulü (md. 58): Avukatların avukatlık veya baro organlarındaki görevlerinden doğan veya görev sırasında işledikleri suçlardan dolayı soruşturma, Adalet Bakanlığının vereceği izin üzerine, suçun işlendiği yer Cumhuriyet savcısı tarafından yapılır (ağır ceza gerektiren suçüstü hâlleri hariç).
• Büro araması (CMK md. 130): Avukat büroları ancak mahkeme kararıyla ve kararda belirtilen olayla ilgili olarak, Cumhuriyet savcısı denetiminde ve baro temsilcisi hazır bulundurularak aranabilir.
• Avukatlık ücreti (md. 163-164): Avukatlık ücreti, avukatın hukuki yardımının karşılığı olan meblağı veya değeri ifade eder. Ücret, Türkiye Barolar Birliğince hazırlanan avukatlık asgari ücret tarifesinin altında kararlaştırılamaz. Sözleşmeyle kararlaştırılan ücret, dava değerinin yüzde yirmi beşini aşamaz. Yargı kararıyla karşı tarafa yüklenen vekâlet ücreti avukata aittir; bu ücret iş sahibinin borcu nedeniyle takas ve mahsup edilemez, haczedilemez.
• Hapis hakkı (md. 166): Avukat, ücretini ve giderlerini alamadığı takdirde, iş sahibine ait olup elinde bulunan para, mal ve belgeler üzerinde hapis hakkına sahiptir (kanunda sayılan belgeler hariç).

Avukatın Yükümlülükleri

• Özen ve doğruluk (md. 34): Avukatlar, yüklendikleri görevleri bu görevin kutsallığına yakışır bir şekilde özen, doğruluk ve onur içinde yerine getirmek ve avukatlık unvanının gerektirdiği saygı ve güvene layık olduklarını davranışlarıyla göstermekle yükümlüdür.
• Sır saklama (md. 36): Avukatların, kendilerine tevdi edilen veya gereği gibi yerine getirmeleri için öğrendikleri hususları açığa vurmaları yasaktır. Avukat, bu konularda tanıklıktan çekinebilir.
• İşi reddetme zorunluluğu (md. 38): Daha önce aynı işte karşı tarafa hukuki yardımda bulunmuş veya karşı tarafın vekâletini almış olan, hâkim, savcı veya hakem sıfatıyla işe bakmış olan avukat işi reddetmek zorundadır.
• İşi sonuna kadar takip ve azil/istifa (md. 41): İşten çekilen avukat, bunu müvekkiline bildirdikten sonra on beş gün süreyle işi takibe devam eder.
• Reklam yasağı (md. 55): Avukatların iş elde etmek için reklam sayılabilecek her türlü girişim ve eylemde bulunmaları, aracı kullanmaları yasaktır. Tabelalar, basılı kâğıtlar ve internet sitelerinde TBB kurallarına uyulur.
• Müvekkil malını yönetme (md. 39): Müvekkil adına aldığı paraları gecikmeksizin teslim etmek.
• Mesleki sorumluluk sigortası ve kanunda öngörülen hâllerde adli yardım görevlerini yerine getirme.