Türkiye Coğrafyası

Türkiye'nin Konumu

• Matematik konum: 36°-42° Kuzey paralelleri, 26°-45° Doğu meridyenleri. Doğu-batı arasında 76 dakika yerel saat farkı. Kuzey Yarım Küre'de, ılıman kuşakta; Güneş ışınları hiçbir zaman dik gelmez, öğle gölgesi kuzeye düşer.
• Özel konum: Asya ile Avrupa arasında köprü; üç tarafı denizlerle çevrili; Boğazlar; enerji koridoru; ortalama yükseltinin fazla olması (yaklaşık 1.130 m) ve batıdan doğuya artması.

Yer Şekilleri

• Dağlar: Kıvrım (Kuzey Anadolu Dağları, Toroslar), kırık (Ege'deki horstlar: Kaz Dağı, Bozdağlar), volkanik (Ağrı, Erciyes, Hasan, Nemrut, Süphan).
• Platolar: Teke, Taşeli, Haymana, Cihanbeyli, Obruk, Uzunyayla, Erzurum-Kars, Gaziantep, Şanlıurfa.
• Ovalar: Delta (Çukurova, Bafra, Çarşamba), graben (Gediz, Büyük-Küçük Menderes), tektonik (Muş, Erzurum), karstik (Elmalı).
• Deprem kuşakları: Kuzey Anadolu Fay Hattı, Doğu Anadolu Fay Hattı, Batı Anadolu graben sistemi.

İklim ve Bitki Örtüsü

• Akdeniz iklimi (maki), Karadeniz iklimi (her mevsim yağışlı; orman), karasal iklim (bozkır), Marmara geçiş iklimi.
• En çok yağış: Doğu Karadeniz (Rize); en az: Tuz Gölü çevresi ve Iğdır. Kar yağışlı gün sayısı ve donlu gün sayısı en fazla Doğu Anadolu'dadır.

Nüfus ve Yerleşme

• Nüfus 85 milyonu aşmış; ilk sayım 1927. Kıyılar ve Marmara kalabalık; Doğu Anadolu'nun yüksek kesimleri ve İç Anadolu'nun kurak alanları seyrektir. 1950'lerden sonra hızlı kentleşme ve kırdan kente göç yaşanmıştır.
• Dağınık yerleşme Doğu Karadeniz'de, toplu yerleşme İç Anadolu'da görülür.

Ekonomi

• Tarım: Buğday (İç Anadolu), pamuk (GAP, Çukurova, Ege), fındık ve çay (Karadeniz), zeytin ve incir (Ege), turunçgil ve muz (Akdeniz), kayısı (Malatya), şeker pancarı (İç Anadolu), antep fıstığı (Güneydoğu).
• Hayvancılık: Büyükbaş (Doğu Anadolu, Karadeniz), küçükbaş (İç ve Doğu Anadolu), tiftik keçisi (Ankara çevresi), arıcılık (Muğla, Ordu).
• Madenler ve enerji: Bor (dünya rezervinin yaklaşık %70'i), krom, bakır, demir, linyit (Afşin-Elbistan, Soma), taş kömürü (Zonguldak), petrol (Batman, Adıyaman, Şırnak). Hidroelektrik (Atatürk, Keban), jeotermal (Denizli, Aydın), rüzgâr (Ege, Marmara), güneş (Konya-Karapınar).
• Bölgesel kalkınma projeleri: GAP (Güneydoğu Anadolu Projesi; sulama, enerji, tarım), DAP, DOKAP, KOP, Zonguldak-Bartın-Karabük projesi.
• Turizm: Deniz-kum-güneş, kültür, inanç, kış, termal ve yayla turizmi. UNESCO Dünya Mirası alanları: İstanbul tarihî alanları, Göreme ve Kapadokya, Hattuşa, Nemrut Dağı, Divriği Ulu Camii, Pamukkale-Hierapolis, Safranbolu, Truva, Selimiye, Çatalhöyük, Efes, Göbeklitepe, Ani vb.