Mirasın Geçişi ve Paylaşılması

Mirasın Açılması

Miras, ölümle açılır (md. 575). Mirasçı olabilmek için mirasbırakanın ölümü anında sağ ve mirasa ehil olmak gerekir; ana rahmindeki çocuk sağ doğmak koşuluyla mirasçı olur. Mirasbırakanın son yerleşim yeri mahkemesi yetkilidir.

Külli Halefiyet

Mirasçılar, mirasbırakanın ölümüyle mirası bir bütün olarak kendiliğinden kazanır (md. 599). Kanundaki istisnalar dışında mirasbırakanın alacakları, mülkiyet hakları, sınırlı ayni hakları ve zilyetliği mirasçılara geçer; mirasçılar mirasbırakanın borçlarından kişisel olarak sorumlu olur. Atanmış mirasçılar da mirası ölümle kazanır; belirli mal bırakılan kişi (vasiyet alacaklısı) ise yalnız yükümlülere karşı kişisel istem hakkı kazanır (md. 600).

Mirasın Reddi (md. 605 vd.)

• Yasal ve atanmış mirasçılar mirası reddedebilir. Ret süresi üç aydır: yasal mirasçılar için mirasbırakanın ölümünü öğrendikleri tarihten, atanmış mirasçılar için tasarrufun kendilerine resmen bildirildiği tarihten başlar.
• Ret, sulh hukuk mahkemesine sözlü veya yazılı beyanla yapılır; kayıtsız ve şartsız olmalıdır.
• Hükmen ret: Ölüm tarihinde mirasbırakanın ödemeden aciz hâli açıkça belli veya resmen tespit edilmişse miras reddedilmiş sayılır.
• Süresi içinde reddetmeyen mirasçı, mirası kayıtsız şartsız kazanmış olur. Terekeye ait işlere karışan veya tereke mallarını gizleyen mirasçı ret hakkını kaybeder.

Resmî Defter Tutulması ve Resmî Tasfiye

Ret hakkı olan her mirasçı resmî defter tutulmasını isteyebilir (ret süresi içinde, bir ay içinde başvurulur). Resmî defter tutulmuşsa mirasçı, defterde yazılı borçlardan hem terekeyle hem kendi malvarlığıyla sorumlu olur; deftere yazılmayan borçlardan kural olarak sorumlu değildir. Mirasçılar mirası kabul etmek yerine resmî tasfiye de isteyebilir.

Mirasçılık Belgesi

Yasal mirasçılara, istemleri üzerine sulh hukuk mahkemesince veya noterce mirasçılık sıfatlarını gösteren belge verilir (md. 598). Aksi her zaman ispat edilebilir.

Elbirliği ve Paylaşma

• Birden çok mirasçı varsa, mirasın paylaşılmasına kadar tereke üzerinde elbirliği mülkiyeti vardır (md. 640). Mirasçılar terekeye ait hakları birlikte kullanır; terekeye mirasçılardan biri istemiyle mirasçılar temsilcisi atanabilir.
• Mirasçılar mirasbırakanın borçlarından müteselsilen sorumludur (md. 641).
• Her mirasçı, sözleşme veya kanunla paylaşmayı erteleme yükümlülüğü yoksa her zaman paylaşmayı isteyebilir. Paylaşma rızai (paylaşma sözleşmesi, yazılı şekil) veya dava yoluyla yapılır.
• Denkleştirme (iade): Yasal mirasçılar, mirasbırakandan miras payına mahsuben sağlığında aldıkları kazandırmaları birbirlerine karşı denkleştirmekle yükümlüdür.
• Tarım işletmesi: Ekonomik bütünlük oluşturan tarımsal işletme bölünmez; onu işletmeye istekli ve elverişli mirasçıya özgülenir.