Satış Sözleşmesi

Satış Sözleşmesi (TBK md. 207)

Satış sözleşmesi, satıcının satılanın zilyetliğini ve mülkiyetini alıcıya devretme, alıcının da buna karşılık bir bedel ödeme borcunu üstlendiği sözleşmedir. Tam iki tarafa borç yükleyen bir sözleşmedir. Bedel, sözleşmeden belirlenebilir olmalıdır.

Hasarın Geçişi (md. 208)

Kanun veya sözleşmede aksi öngörülmedikçe taşınır satışında yarar ve hasar, satılanın zilyetliğinin devriyle alıcıya geçer. Taşınmaz satışında ise tapuya tescille değil, aksi kararlaştırılmadıkça alıcının zilyetliği devraldığı anda geçer.

Satıcının Zapta Karşı Sorumluluğu (md. 214)

Satıcı, sözleşmenin kurulması anında var olan bir hukuki sebebe dayanarak üçüncü bir kişinin satılanın tamamını veya bir kısmını alıcının elinden almasından (zapt) sorumludur. Alıcı, zapt tehlikesini sözleşme sırasında biliyorsa satıcı ancak bunu üstlenmişse sorumlu olur.

Ayıba Karşı Tekeffül

• Sorumluluk (md. 219): Satıcı, alıcıya karşı herhangi bir surette bildirdiği niteliklerin bulunmamasından ve nitelik ya da niceliğini etkileyen, kullanım amacı bakımından değerini veya alıcının ondan beklediği faydaları ortadan kaldıran ya da önemli ölçüde azaltan bozukluklardan sorumludur. Satıcı ayıpları bilmese bile sorumludur.
• Gözden geçirme ve bildirim (md. 223): Alıcı, satılanı devraldıktan sonra işlerin olağan akışına göre imkân bulunur bulunmaz gözden geçirmek ve bir ayıp görürse uygun süre içinde satıcıya bildirmek zorundadır. Bildirmezse satılanı kabul etmiş sayılır (olağan bir gözden geçirmeyle ortaya çıkarılamayacak gizli ayıplar hariç; bunlar ortaya çıkınca hemen bildirilir).
• Seçimlik haklar (md. 227): Satılanı geri vermeye hazır olduğunu bildirerek sözleşmeden dönme; satılanı alıkoyup ayıp oranında bedelden indirim; aşırı bir masraf gerektirmedikçe ücretsiz onarım; imkân varsa ayıpsız benzeriyle değiştirme. Alıcı ayrıca genel hükümlere göre tazminat isteyebilir.
• Zamanaşımı (md. 231): Daha uzun bir süre üstlenilmemişse ayıp sonradan ortaya çıksa bile, satılanın alıcıya tesliminden başlayarak iki yıl; taşınmazlarda tescilden itibaren beş yıl (md. 244). Ağır kusuru veya aldatması ile ayıplı ifada bulunan satıcı bu sürelerden yararlanamaz.

Taşınmaz Satışı

Taşınmaz satış sözleşmesi resmî şekilde (tapu müdürlüğünde) yapılmadıkça geçerli olmaz (md. 237). Taşınmaz satış vaadi sözleşmesi de resmî şekle (noterde düzenleme) tabidir. Sözleşmeden doğan önalım, geri alım ve alım hakları resmî şekilde yapılmalı ve tapu siciline şerh verilebilir; şerh süresi önalım ve geri alımda en çok on yıl, alımda en çok on yıldır.

Özel Satış Türleri

• Örnek üzerine satış: Satılanın örneğe uygun olmaması hâlinde satıcı sorumludur.
• Deneme ve beğenme koşuluyla satış: Alıcı satılanı beğenip beğenmemekte serbesttir; beğenmeme bildirimi süresinde yapılmazsa beğenmiş sayılır.
• Taksitle satış: Tüketici işlemlerinde 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun hükümleri uygulanır.
• Açık artırmayla satış: Sözleşme, artırmayı yönetenin malı ihale etmesiyle kurulur.
• Mülkiyeti saklı tutma kaydı: Taşınırlarda, satış bedeli ödeninceye kadar mülkiyetin satıcıda kalacağına ilişkin kayıt, ancak alıcının yerleşim yerindeki noterde resmî siciline kaydedilmekle geçerli olur.