4483 Sayılı Memurların Yargılanması Hakkında Kanun

Amaç ve Kapsam

4483 sayılı Memurlar ve Diğer Kamu Görevlilerinin Yargılanması Hakkında Kanun 1999 yılında kabul edilmiştir. Amacı, Devletin ve diğer kamu tüzel kişilerinin asli ve sürekli görevlerini yürüten memurlar ve diğer kamu görevlilerinin görevleri sebebiyle işledikleri suçlardan dolayı yapılacak soruşturma usulünü düzenlemektir. Anayasa md. 129'daki “ceza kovuşturmasının izne bağlı olması” güvencesinin uygulama kanunudur.

Kapsam Dışında Kalan Hâller

• Memurun kişisel suçları (görevle ilgisi olmayan suçlar) bu kanun kapsamında değildir; doğrudan genel hükümlere göre soruşturulur.
• Ağır cezalık suçüstü hâli genel hükümlere tabidir.
• Özel kanunlarda ayrı soruşturma usulü öngörülen suçlar (ör. Terörle Mücadele Kanunu kapsamındaki bazı suçlar, seçim suçları) kanun kapsamı dışındadır.

Soruşturma İzni Vermeye Yetkili Merciler

• İlçede görevli memurlar ve kamu görevlileri için: Kaymakam.
• İl merkezinde görevli memurlar ile kaymakamlar için: Vali.
• Merkezde görevli memurlar için: Görevli oldukları kurumun en büyük amiri; bazı üst düzey görevliler için ilgili Bakan.
• Valiler, müsteşar/bakan yardımcıları gibi üst düzey görevliler için Cumhurbaşkanı veya ilgili Bakan.

Ön İnceleme

• Cumhuriyet başsavcılığı, görev suçuna ilişkin ihbar veya şikâyeti aldığında, gerekli ilk delilleri toplayarak izin vermeye yetkili merciye gönderir.
• Yetkili merci, izin verip vermeme konusunda karar vermeden önce ön inceleme yapar veya yaptırır. Ön incelemeyi yapan kişi, hakkında inceleme yapılan memurdan daha üst görevde olmalıdır.
• Ön incelemede ifade alınabilir, bilirkişi incelemesi yaptırılabilir; ancak arama, el koyma gibi koruma tedbirleri uygulanamaz.

Karar Süresi

Yetkili merci, soruşturma izni verilip verilmemesi hakkındaki kararını suçun öğrenilmesinden itibaren en geç 30 gün içinde verir. Zorunlu hâllerde bu süre 15 günü geçmemek üzere uzatılabilir.

İtiraz

• Soruşturma izni verilmesine ilişkin karara karşı ilgili memur, izin verilmemesine ilişkin karara karşı Cumhuriyet başsavcılığı veya şikâyetçi 10 gün içinde itiraz edebilir.
• İtiraz merci: İlçe ve il görevlileri için bölge idare mahkemesi, merkezde görevli olanlar için Danıştay'ın ilgili dairesi.
• İtirazlar öncelikle incelenir ve karara bağlanır.
• İzin verilmesine ilişkin karar kesinleşince soruşturma genel hükümlere göre Cumhuriyet başsavcılığınca yürütülür.

Önemi

Kanun, kamu görevlilerinin görevlerini yaparken asılsız ihbar ve şikâyetler nedeniyle doğrudan yargılanmalarının önüne geçerek kamu hizmetinin aksamamasını amaçlar. Aynı zamanda gerçek görev suçlarının kovuşturulmasını da güvence altına alır. Soruşturma izni, disiplin soruşturmasından bağımsızdır.

Sınav uyarısı: 4483 yalnız görev suçlarını kapsar; kişisel suçlar ve ağır cezalık suçüstü hâli kapsam dışıdır. İlçede kaymakam, ilde vali izin verir. Karar süresi 30 gün (+15). İtiraz süresi 10 gündür; il-ilçe görevlileri için bölge idare mahkemesi, merkez için Danıştay.