Çok Partili Dönem
Demokrat Parti Dönemi (1950-1960)
DP döneminde liberal ekonomi politikaları, tarımda makineleşme (Marshall yardımları), karayolu yatırımları ve özel sektörün desteklenmesiyle hızlı büyüme sağlanmıştır. Ezanın yeniden Arapça okunmasına izin verilmesi (1950), NATO üyeliği (1952) ve Kore Savaşı'na asker gönderilmesi bu dönemin önemli gelişmeleridir. Dönemin sonunda dış borçlar, enflasyon, 1958 devalüasyonu, muhalefete yönelik kısıtlamalar ve Tahkikat Komisyonu'nun kurulması siyasal gerginliği artırmıştır.
27 Mayıs 1960 ve 1961 Anayasası
- 27 Mayıs 1960 askerî darbesi ile DP iktidarı devrilmiş, Millî Birlik Komitesi yönetime el koymuştur. Yassıada yargılamaları sonunda Başbakan Adnan Menderes ile bakanlar Fatin Rüştü Zorlu ve Hasan Polatkan idam edilmiştir (1961).
- 1961 Anayasası: Halkoylamasıyla kabul edilen ilk Türk anayasasıdır. Getirdiği yenilikler: Anayasa Mahkemesi, iki meclisli yasama (Millet Meclisi ve Cumhuriyet Senatosu), Millî Güvenlik Kurulu, Devlet Planlama Teşkilatı, üniversite ve TRT özerkliği, geniş temel hak ve özgürlükler, sosyal devlet ilkesi; seçimlerde nispi temsil sistemi.
- 1961-1965 arasında İsmet İnönü başbakanlığında koalisyon hükümetleri kurulmuştur. Adalet Partisi (Süleyman Demirel) 1965 seçimlerini kazanarak tek başına iktidara gelmiştir.
12 Mart 1971 ve 1970'ler
12 Mart 1971 muhtırası ile Demirel hükümeti istifa etmek zorunda kalmış, partiler üstü hükümetler kurulmuş ve 1961 Anayasasında özgürlükleri kısıtlayan değişiklikler yapılmıştır. 1970'ler; koalisyon hükümetleri (Ecevit ve Demirel öncülüğünde "Milliyetçi Cephe" hükümetleri), 1974 Kıbrıs Barış Harekâtı, siyasal şiddet, ekonomik kriz ve kutuplaşma ile geçmiştir.
12 Eylül 1980 ve 1982 Anayasası
- 12 Eylül 1980 askerî darbesi ile Millî Güvenlik Konseyi yönetime el koymuş, partiler kapatılmış ve siyasetçilere yasaklar getirilmiştir.
- 1982 Anayasası 7 Kasım 1982'de halkoylamasıyla kabul edilmiştir; Kenan Evren Cumhurbaşkanı olmuştur. Tek meclisli yasama, güçlendirilmiş yürütme, hak ve özgürlüklerde daha sınırlayıcı bir anlayış ve yüzde 10 ülke barajı getirilmiştir.
- 1983 seçimleri ile Anavatan Partisi (Turgut Özal) iktidara gelmiş; 24 Ocak 1980 kararlarının devamı olarak serbest piyasa ve dışa açılma politikaları uygulanmıştır. 1987 halkoylamasıyla siyasi yasaklar kaldırılmıştır.
1990'lar ve Sonrası
- 1990'lar koalisyon hükümetleri, ekonomik krizler (1994) ve 28 Şubat 1997 MGK kararları ("postmodern darbe") ile geçmiştir.
- 2001 ekonomik krizinden sonra 3 Kasım 2002 seçimleri ile AK Parti tek başına iktidara gelmiştir.
- 2007 halkoylaması: Cumhurbaşkanının halk tarafından seçilmesi kabul edilmiştir. 2010 halkoylaması ile yargı yapısı (HSYK, AYM) ve bireysel başvuru gibi düzenlemeler getirilmiştir. 10 Ağustos 2014'te ilk kez Cumhurbaşkanı halk tarafından seçilmiştir.
- 15 Temmuz 2016 darbe girişimi bastırılmış ve olağanüstü hâl ilan edilmiştir.
- 16 Nisan 2017 halkoylaması ile Cumhurbaşkanlığı hükümet sistemi kabul edilmiş; Başbakanlık kaldırılmış, yürütme yetkisi Cumhurbaşkanına verilmiştir. Yeni sistem 24 Haziran 2018'de yapılan eş zamanlı Cumhurbaşkanlığı ve milletvekili seçimleriyle yürürlüğe girmiştir. Milletvekili sayısı 550'den 600'e çıkarılmış, seçimler beş yılda bir yapılır hâle gelmiştir.
- 2022'de ülke seçim barajı yüzde 7'ye indirilmiş; 2023 seçimleri yeni sistemin ikinci seçimleri olmuştur.
Bu konudan soru çöz
Bu konuda 23 soru var. Çözdüklerin netine işlenir, yanlışların akıllı tekrar kutusuna girer.