Barolar ve Disiplin

Barolar (1136 sayılı Kanun md. 76 vd.)

Barolar, avukatlık mesleğinin ortak ihtiyaçlarını karşılamak, meslek ve mensuplarının gelişmesini sağlamak, meslek düzeni, ahlakı ve onurunu korumak, hukukun üstünlüğünü ve insan haklarını savunmak, korumak ve avukatlar arasında dayanışmayı sağlamak amacıyla kurulan, tüzel kişiliğe sahip, kamu kurumu niteliğinde meslek kuruluşlarıdır. Anayasa md. 135'e göre kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarındandır.

• Kuruluş (md. 77): Her il merkezinde, o ilde en az otuz avukatın bulunması hâlinde bir baro kurulur. 2020 yılında yapılan değişiklikle, avukat sayısı beş binin üzerinde olan illerde, en az iki bin avukatın yazılı başvurusuyla aynı il sınırlarında başka barolar da kurulabilmektedir.
• Organlar (md. 80): Genel kurul, yönetim kurulu, disiplin kurulu, denetleme kurulu ve baro başkanı. Genel kurul, baronun en yetkili organıdır; levhada kayıtlı avukatlardan oluşur.
• Görevleri: Levhanın düzenlenmesi, staj işlerinin yürütülmesi, meslek kurallarının uygulanması, adli yardım bürosu kurulması (ücret ödeme gücü olmayanlara avukat görevlendirme), CMK kapsamında zorunlu müdafi ve vekil görevlendirmesi, disiplin kovuşturmalarının yürütülmesi.
• Baro levhası: Baroya kayıtlı avukatların listesidir; avukatlık yapabilmek için bir baro levhasına kayıtlı olmak zorunludur. Avukat, yalnız bir baroya kayıtlı olabilir; ancak Türkiye'nin her yerinde avukatlık yapabilir.

Türkiye Barolar Birliği (md. 109 vd.)

Barolar, Türkiye Barolar Birliği (TBB) adıyla bir birlik oluşturur. TBB, tüzel kişiliğe sahip kamu kurumu niteliğinde bir meslek kuruluşudur ve merkezi Ankara'dadır. Organları: genel kurul (baroların delegelerinden oluşur), yönetim kurulu, disiplin kurulu ve denetleme kurulu. TBB; meslek kurallarını belirler, asgari ücret tarifesini hazırlar, ruhsatname verir, baro kararlarına karşı itirazları inceler.

Avukatlık Ortaklığı (md. 44)

Avukatlar, mesleki faaliyetlerini birlikte yürütmek için avukatlık ortaklığı kurabilir. Avukatlık ortaklığı tüzel kişiliğe sahiptir ve baronun avukatlık ortaklığı siciline kaydedilir. Ortaklar yalnız avukatlardan oluşur; ortaklığın unvanında en az bir ortağın adı ve "avukatlık ortaklığı" ibaresi bulunur. Avukatlar ayrıca avukatlık bürosu şeklinde birlikte çalışabilir.

Disiplin Hukuku

• Disiplin suçu (md. 134): Avukatlık onuruna, düzen ve geleneklerine veya meslek kurallarına uymayan eylem ve davranışlarda bulunan, görevlerini yapmayan veya görevlerinde kusur eden avukatlar hakkında disiplin cezası verilir.
• Disiplin cezaları (md. 135): Uyarma, kınama, para cezası, işten çıkarma (üç aydan bir yıla kadar) ve meslekten çıkarma. Toplam beş yıl içinde üç defa işten çıkarma cezası alan avukat meslekten çıkarılır.
• Kovuşturma: Disiplin kovuşturmasına baro yönetim kurulu karar verir; dosya baro disiplin kuruluna gönderilir. Disiplin kurulu kararlarına karşı ilgili avukat, baro yönetim kurulu ve Cumhuriyet başsavcısı TBB Disiplin Kuruluna itiraz edebilir. TBB Disiplin Kurulu kararları Adalet Bakanlığının onayıyla kesinleşir; onaylanan kararlara karşı idari yargı yolu açıktır.
• Zamanaşımı (md. 154): Disiplin kovuşturmasını gerektiren eylem ve davranışların öğrenilmesinden itibaren bir yıl ve her hâlde eylemin yapıldığı tarihten itibaren üç yıl içinde kovuşturmaya başlanmamışsa kovuşturma yapılamaz. Eylem aynı zamanda suç oluşturuyorsa ceza zamanaşımı uygulanır.
• Ceza yargılamasıyla ilişki: Ceza kovuşturmasından beraat, disiplin kovuşturmasına engel değildir.