Hedef, İçerik, Süreç ve Değerlendirme

Hedef

Hedef, eğitim yoluyla öğrenciye kazandırılması kararlaştırılan, bilinçli olarak seçilmiş istendik özelliklerdir. Hedefler genelden özele doğru uzak hedefler (ülkü), genel amaçlar, özel amaçlar (hedefler) şeklinde sıralanır. Hedefin gözlenebilir davranışa dönüşmüş biçimine hedef davranış denir.

Hedef Kaynakları ve Süzgeçler

Tyler'a göre hedefler üç kaynaktan belirlenir: birey (öğrenci), toplum ve konu alanı. Belirlenen hedefler iki süzgeçten geçirilir: eğitim felsefesi süzgeci ve öğrenme psikolojisi süzgeci.

Bloom'un Bilişsel Alan Taksonomisi

Revize edilmiş Bloom taksonomisi (Anderson ve Krathwohl, 2001) iki boyutludur:

• Bilişsel süreç boyutu: Hatırlama → Anlama → Uygulama → Çözümleme (analiz) → Değerlendirme → Yaratma
• Bilgi boyutu: Olgusal → Kavramsal → İşlemsel → Üst bilişsel bilgi

Eski taksonomide sıralama Bilgi → Kavrama → Uygulama → Analiz → Sentez → Değerlendirme şeklindeydi. Revize sürümde sentez “yaratma” adıyla en üst basamağa taşınmıştır.

Duyuşsal ve Psikomotor Alan

• Duyuşsal alan (Krathwohl): Alma → Tepkide bulunma → Değer verme → Örgütleme → Nitelenme (kişilik hâline getirme)
• Psikomotor alan (Simpson/Dave): Uyarılma, kurulma, yardımla yapma, beceri hâline getirme, duruma uydurma ve yaratma basamaklarından oluşur.

İçerik

İçerik, hedeflere ulaşmak için seçilen konuların düzenlenmesidir. Düzenleme yaklaşımları:

• Doğrusal: Konular birbirini izler, bir konu bir kez işlenir; aşamalı ve sıralı konular için uygundur.
• Sarmal (Bruner): Aynı konu sonraki yıllarda daha derin ve geniş biçimde yeniden ele alınır.
• Modüler: İçerik bağımsız ünitelere (modüllere) bölünür.
• Piramit: Geniş bir temelden başlanıp uzmanlığa doğru daralılır.

Süreç ve Değerlendirme

Süreç öğesi öğrenme-öğretme etkinliklerini; değerlendirme öğesi hedeflere ne ölçüde ulaşıldığını belirler. Değerlendirme süreç içinde biçimlendirici, süreç sonunda düzey belirleyici olarak yapılır.

ÖSYM uyarısı: Revize taksonomide en üst basamak “yaratma”dır, eski taksonomide “değerlendirme” idi. Sarmal yaklaşım Bruner'e aittir.