1815-1945 Siyasi Tarih

Viyana Kongresi ve Avrupa Uyumu (1815)

• Napolyon Savaşları'ndan sonra toplanan Viyana Kongresi (1814-1815), Avrupa'da güç dengesi ve meşruiyet ilkelerine dayanan yeni bir düzen kurmuştur. Avusturya Başbakanı Metternich bu dönemin belirleyici ismidir.
• Kutsal İttifak (Rusya, Avusturya, Prusya) ve Avrupa Uyumu (Konçerto) ile büyük güçler, devrimci ve liberal-milliyetçi hareketleri bastırmak amacıyla kongreler düzenlemiştir.
• Fransız İhtilali'nin yaydığı milliyetçilik ve liberalizm fikirleri 1830 ve 1848 ihtilallerine yol açmıştır. 1830'da Yunanistan bağımsızlığını kazanmıştır.

19. Yüzyılın Ortası ve Sonu

• Kırım Savaşı (1853-1856) ve 1856 Paris Antlaşması: Osmanlı Devleti Avrupa Devletler Hukukuna (Avrupa Uyumuna) dahil edilmiş, Karadeniz tarafsız hale getirilmiştir.
• İtalyan birliği (1861-1870, Cavour ve Garibaldi) ve Alman birliği (1871, Bismarck'ın kan ve demir politikası; 1870-71 Fransa-Prusya Savaşı) Avrupa dengesini değiştirmiştir.
• Bismarck sistemi: Fransa'yı yalnız bırakmaya yönelik ittifaklar: Üç İmparator Ligi (1873), Üçlü İttifak (1882: Almanya, Avusturya-Macaristan, İtalya) ve Reasürans Antlaşması (1887, Rusya ile).
• 1878 Berlin Kongresi: 93 Harbi sonrasında Ayastefanos'u düzenlemiş; Sırbistan, Karadağ ve Romanya bağımsız olmuştur.
• Sömürgecilik yarışı: 1884-1885 Berlin Konferansı ile Afrika'nın paylaşımının kuralları belirlenmiştir.
• Bloklaşma: Fransa-Rusya ittifakı (1894), İngiltere-Fransa Entente Cordiale (1904) ve İngiltere-Rusya anlaşmasıyla (1907) Üçlü İtilaf oluşmuştur.

I. Dünya Savaşı (1914-1918)

• Nedenleri: Sömürge rekabeti, bloklaşma, silahlanma yarışı, milliyetçilik ve Balkanlardaki gerginlikler. Kıvılcım: Avusturya-Macaristan veliahdı Franz Ferdinand'ın 28 Haziran 1914'te Saraybosna'da öldürülmesi.
• ABD 1917'de savaşa girmiş, aynı yıl Rusya'da Bolşevik Devrimi gerçekleşmiş ve Rusya Brest-Litovsk Antlaşması (1918) ile savaştan çekilmiştir.
• 1919 Paris Barış Konferansı: Almanya ile Versay, Avusturya ile Saint-Germain, Bulgaristan ile Nöyyi, Macaristan ile Trianon, Osmanlı Devleti ile Sevr antlaşmaları imzalanmıştır. Manda sistemi kurulmuştur.
• Milletler Cemiyeti (1920, merkezi Cenevre) kurulmuş; ABD Senatosu Versay'ı onaylamadığı için ABD üye olmamıştır.

İki Savaş Arası Dönem

• Lokarno Antlaşmaları (1925) ve Briand-Kellogg Paktı (1928) barışçı dönemin simgeleridir.
• 1929 Büyük Buhranı totaliter rejimlerin yükselişine zemin hazırlamıştır: İtalya'da Mussolini (faşizm, 1922), Almanya'da Hitler (Nazizm, 1933).
• Revizyonist saldırılar: Japonya'nın Mançurya'yı işgali (1931), İtalya'nın Habeşistan'ı işgali (1935), Almanya'nın Ren bölgesini askerileştirmesi (1936), Avusturya'yı ilhakı (Anschluss, 1938). Milletler Cemiyeti bu saldırıları önleyememiştir.
• Münih Konferansı (1938): İngiltere ve Fransa'nın yatıştırma politikası sonucunda Südet bölgesi Almanya'ya bırakılmıştır.
• Molotov-Ribbentrop Paktı (23 Ağustos 1939): Almanya ile SSCB arasındaki saldırmazlık paktı.

II. Dünya Savaşı (1939-1945)

Almanya'nın 1 Eylül 1939'da Polonya'ya saldırısıyla başlamıştır. Almanya 1941'de SSCB'ye saldırmış (Barbarossa Harekâtı); Japonya'nın Pearl Harbor baskını (7 Aralık 1941) ile ABD savaşa girmiştir. Atlantik Bildirisi (1941), Tahran (1943), Yalta (Şubat 1945) ve Potsdam (Temmuz 1945) konferansları savaş sonrası düzeni şekillendirmiştir. Almanya Mayıs 1945'te teslim olmuş; ABD'nin Hiroşima ve Nagazaki'ye atom bombası atmasının ardından Japonya Eylül 1945'te teslim olmuştur.