Ölçme Araçları

Ölçme Araçlarının Sınıflandırılması

Ölçme araçları, ölçülen niteliğe ve puanlama biçimine göre ayrılır. Puanlamada puanlayıcının yargısı karışmıyorsa araç nesnel, karışıyorsa öznel puanlanır.

Yazılı (Açık Uçlu) Sınavlar

• Üst düzey zihinsel becerileri (çözümleme, değerlendirme, yaratma) ve yazılı anlatımı ölçer.
• Hazırlanması kolay, puanlaması güç ve zaman alıcıdır.
• Puanlayıcı güvenirliği düşüktür; az soru sorulduğu için kapsam geçerliği düşüktür.
• Şans başarısı yoktur, kopya çekmek zordur.
• Puanlama güvenirliğini artırmak için cevap anahtarı ve dereceli puanlama anahtarı (rubrik) hazırlanmalı, kâğıtlar isimsiz okunmalıdır.

Çoktan Seçmeli Testler

• Çok sayıda soru sorulabildiği için kapsam geçerliği yüksektir; puanlaması nesnel ve kolaydır.
• Hazırlanması güç ve zaman alıcıdır; şans başarısı vardır (5 seçenekte 1/5).
• Maddenin öğeleri: kök, doğru cevap ve çeldiriciler.
• İyi bir çeldirici, konuyu bilmeyen öğrenciye doğru gibi görünmelidir.

Diğer Nesnel Araçlar

• Doğru-yanlış testleri: Şans başarısı %50'dir; basit bilgileri ölçer.
• Eşleştirme testleri: İlişkili bilgileri ölçer; seçenek sayısı öncül sayısından fazla olmalıdır.
• Kısa cevaplı ve boşluk doldurma: Bilgi düzeyinde öğrenmeleri ölçer; şans başarısı azdır.

Tamamlayıcı (Alternatif) Ölçme Araçları

• Performans görevi: Öğrencinin bilgi ve becerisini gerçek yaşama yakın bir görevde göstermesi.
• Portfolyo (ürün dosyası): Öğrencinin gelişimini zaman içinde gösteren çalışmaların sistemli toplanması.
• Dereceli puanlama anahtarı (rubrik): Performansın ölçütlerini ve düzeylerini tanımlayan araç; bütüncül ve analitik türleri vardır.
• Kontrol listesi: Davranışın gözlenip gözlenmediğini “var / yok” şeklinde belirler.
• Akran ve öz değerlendirme, tanılayıcı dallanmış ağaç, yapılandırılmış grid ve kavram haritaları.

ÖSYM uyarısı: Yazılı sınavın en büyük sınırlılığı puanlama güvenirliği ve kapsam geçerliğinin düşük olmasıdır. Analitik rubrik her ölçüt için ayrı puan verir, bütüncül rubrik tek bir genel puan verir.