Temel İbadetler

Namaz

• İslam'ın beş şartından biridir; Mi'râc gecesinde farz kılınmıştır. Akıllı ve ergen her Müslümana günde beş vakit farzdır.
• Namazın farzları on ikidir: Dışındaki şartlar (hadesten taharet, necasetten taharet, setr-i avret, istikbâl-i kıble, vakit, niyet) ve içindeki rükünler (iftitah tekbiri, kıyam, kıraat, rükû, secde, ka'de-i ahîre).
• Namaz çeşitleri: Farz (beş vakit, cuma; cenaze namazı farz-ı kifâye), vacip (vitir, bayram namazları), nafile (sünnetler, teravih, teheccüd).
• Namaz, kişiyi kötülükten alıkoyar, Allah ile bağı güçlendirir, temizlik ve düzen alışkanlığı kazandırır.

Abdest ve Temizlik

Namaz için abdest şarttır. Hanefîlere göre abdestin farzları dörttür: yüzü yıkamak, kolları dirseklerle birlikte yıkamak, başın dörtte birini mesh etmek, ayakları topuklarla birlikte yıkamak. Su bulunmadığında veya kullanılamadığında teyemmüm yapılır. Cünüplük gibi durumlarda gusül abdesti alınır. Hz. Peygamber “Temizlik imanın yarısıdır” buyurmuştur.

Oruç

• Ramazan ayında, imsak vaktinden iftar vaktine kadar ibadet niyetiyle yemekten, içmekten ve cinsel ilişkiden uzak durmaktır. Hicretin 2. yılında farz kılınmıştır.
• Hastalar, yolcular, hamile ve emzikliler oruç tutmayabilir; sonra kaza ederler. Oruç tutamayacak kadar yaşlı olanlar fidye verir.
• Ramazan orucunu kasten bozan kişi hem kaza hem kefaret (60 gün peş peşe oruç) tutar.
• Oruç sabır, irade, şükür ve empati duygusunu geliştirir; açlık çeken insanların hâlini anlamayı sağlar.
• Ramazan'a özgü ibadetler: teravih namazı, mukabele, itikâf, sadaka-i fıtır (fitre).

Zekât

• Dinen zengin sayılan (nisap miktarı mala sahip) Müslümanın malının belli bir kısmını ihtiyaç sahiplerine vermesidir. Hicretin 2. yılında farz kılınmıştır.
• Malın üzerinden bir yıl geçmesi, artıcı olması, borç ve temel ihtiyaçlardan fazla olması gerekir.
• Para, altın ve ticaret mallarında oran kırkta bir (%2,5)'dir.
• Zekâtın verileceği yerler Tevbe suresi 60. ayette sekiz sınıf olarak belirtilmiştir (fakirler, miskinler, borçlular, yolda kalmışlar vb.). Anne-babaya, çocuklara ve eşe zekât verilmez.
• Zekât; malı ve kalbi arındırır, cimriliği önler, sosyal adaleti ve dayanışmayı güçlendirir.

Hac ve Umre

• Hac: Gücü yeten Müslümanın ömründe bir kez, belirli zamanda (Zilhicce ayı) Kâbe ve çevresindeki kutsal yerleri ziyaret etmesidir. Hicretin 9. yılında farz kılınmıştır. Farzları: ihram, Arafat vakfesi ve ziyaret tavafı.
• Umre: Belirli bir zamana bağlı olmaksızın ihrama girip Kâbe'yi tavaf etmek ve sa'y yapmaktır; sünnettir.
• Hac, eşitlik ve kardeşlik duygusunu güçlendirir; farklı ırk ve milletlerden Müslümanları aynı kıyafetle bir araya getirir.

Kurban

Kurban bayramında, Allah'a yaklaşmak amacıyla belirli şartları taşıyan hayvanın kesilmesidir. Hanefîlere göre nisap miktarı mala sahip olan Müslümana vaciptir. Hz. İbrâhim ve Hz. İsmâil kıssasıyla ilişkilidir. Kurban; paylaşma, yardımlaşma ve teslimiyet bilincini güçlendirir.

Sınav uyarısı: Namaz Mi'râc'ta, oruç ve zekât hicretin 2. yılında, hac 9. yılında farz kılınmıştır. Zekât oranı kırkta birdir. Haccın farzları ihram, Arafat vakfesi ve ziyaret tavafıdır.